تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 525

ابن عربی می نویسد:

« فالحقیقه التی هی أحدیه الکثره لا یعثر علیها کلٌ أحد ولمّا رأوا أنّهم عاملون بالشریعه خصوصاً وعموماً ورأوا أنّ الحقیقه لا یعلمها إلّا الخصوص ، فرّقوا بین الشریعه والحقیقه، فجعلوا الشریعه لما ظهر من أحکام الحقیقه وجعلوا الحقیقه لما بطن من أحکامها لما کان الشارع الذی هو الحقّ قد تسمّی بالظاهر والباطن وهذان الاسمان له حقیقه، فالحقیقه ظهور صفه حقّ خلف حجاب صفه عبد ، فإذا ارتفع حجاب الجهل عن عین البصیره رأی أنّ صفه العبد هی عین صفه الحقّ عندهم » .(1)

هرگاه شریعت ظاهر و نظریۀ وحدت وجود باطن و حقیقت قلمداد شود قهراً حقیقت و باطن همیشه برترو والاتر از ظاهر خواهد بود، ابن عربی برای این مدّعا دلیل اقامه می نماید:

« الشریعه تنقطع والحقیقه لها الدوام فأنّها باقیه بالبقاء الالهی والشریعه باقیه بالإبقاء الالهی ، والابقاء یرتفع والبقاء لا یرتفع » .(2)-(3)

1- فتوحات: 2، 563.
2- همان: 3، 151.
3- بعضی از معاصران دربارۀ فقه اهل البیت (علیه السّلام) می نویسد : « تا برسیم به علم فقه مصطلح که آدون العلوم است ، این تازه مقدّمه برای علم اخلاق است و علم اخلاق هم برای تزکیه و تحلّی، و آن هم مقدّمه برای عرفان الهی است » ولایت فقیه در حکومت اسلام ج 2، 248 سید محمد حسین طهرانی. اگر به احادیث مراجعه شود اهمیّت و فضیلت فقه آل محمد (علیهم السّلام) روشن می گردد، «عن جابر عن أبی جعفر (علیه السّلام) قال : قال لی: یا جابر والله لحدیث تصیبه من صادق فی حلال وحرام خیر لک مما طلعت علیه الشّمس حتی تغرب». وسائل الشیعه : 27، 98. « قال رجل لأبی عبدالله (علیه السّلام) : انّ لی ابنا قد أحبّ [أحبّ أن یسألک عن حلال و حرام لا یسألک عمّا لا یعنیه . قال : فقال وهل یسأل الناس عن شیء أفضل من الحلال والحرام؟». البحار: 1، 213. . عن أبی عبدالله(علیه السّلام) : لیت السیاط علی رؤوس أصحابی حتی یتّفقهوا فی الحلال والحرام». همان .