تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 548

که بسیاری از مقدمات علمیّه برای شناخت امور ما وراء طبیعت که محسوس نیست در نزد انسان مفقود است و لذا امکان دسترسی به واقع ندارد پس در این گونه معارف نیز فلسفه و تصوّف جایگاهی ندارد، بله بعضی از تفاصیل عقاید گرچه غیبی نیست اما مبتنی بر براهین عقلیه ای است که در آیات و روایات توضیح داده شده مانند عصمت نبی و امام ، پس در این گونه امور نیز فلسفه و تصوف نقشی ندارند.

امّا در اصول عقاید مثل اصل اثبات صانع یا اصل لزوم بعث نبی (صلّی الله علیه وآله وسلّم) و نصب امام (علیه السّلام) مبتنی بر بدیهیات عقلیه است و رجوع به آیات و روایات از باب ارشاد به حکم عقل است نه از باب تعبّد .

هرگاه به آیات و روایاتی که در باب اصول دین وارد شده توجّه شود مشاهده می گردد که قرآن و سنت ادلّه عقلیه بدیهیه ای را برای اثبات اصول دین ارائه نموده اند به طوری که هر عاقلی بدان التفات نماید تصدیق خواهد کرد.

اگر برای تبیین و اثبات اصول دین در برابر منکرین از همان قضایای بیّنه عقلیه ای که در قرآن و سنت بیان شده استفاده نمائیم هرگز به فلسفه و تصوف که در بسیاری از موارد مخالف وحی سخن گفته اند نیازمند نخواهیم بود.

حاصل آنکه در هیچ یک از اقسام معارف دینی محتاج به فلسفه و تصوف نیستیم و دین خود دارای معارف مستقل است و قوامش بر وحی مبتنی بر تعقّل است و محتاج به فلسفه ای که کمالش تصوّفی است که نهایتش سوفسطی گری است نمی باشد.