تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 65

مرادشان ماهیت لا بشرط مقسمی است که موطنش ذهن است _ برای اثبات اعتباریتِ ماهیت خارجیه _ مخلوطه _ مغالطه می باشد .

در این مقام کلمات بعضی از فلاسفه دالِّ بر اینکه مراد از ماهیت در سخن مشهور امر ذهنی و لحاظی است را ذکر می نمائیم :

سبزواری می گوید :

« ما هو الممکن الحقیقی ، أی ما یتساوی الوجود والعدم بالنظر إلی ذاته _ وهو نفس شیئیه الماهیه اعتباری ... ولا یلزم من کون الماهیات اعتباریه أی الماهیات المطلقه أن یکون الماهیات الموجوده أی المشروطه بالوجود اعتباریه » .(1)

او ماهیت مطلقه را امری اعتباری و ماهیتِ موجوده را غیر اعتباری و حقیقی شمرده است .

استاد مطهری می گوید :

« شیخ گفته است ( الماهیه من حیث هی لیست إلاّ هی ) یا به تعبیر دیگر ( الماهیه لیست من حیث هی إلاّ هی ) این مطلب در واقع باز بیان اعتبارات ذهن است یعنی ما داریم چیزی را بیان می کنیم که در حقیقت به تحلیلهای ذهنی مربوط می شود نه به جنبه های عینی » .(2)

استاد مصباح یزدی می نویسد :

« ماهیت هر موجودی در خارج مخلوط با عوارض مشخصه است و ماهیت صرف و خالص تنها در ذهن تحقق می یابد با توجه به این نکته دو اعتبار برای ماهیت در نظر گرفته می شود یکی ماهیت مقیّده یا مخلوط که در خارج تحقق می یابد و دیگری ماهیت مجرده که فقط در ذهن قابل تصور است ، اعتبار اول را اعتبار بشرط شی ء ، و دومی را اعتبار به شرط لا می نامند و مقسم آنها را