تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 74

محاسبه می شوند دیگر جایگاهی برای نظریه وحدت وجود باقی نمی ماند .

امّا در قسم دوّم _ که نتیجه آن تحقق بالذات وجود است بدون آنکه وضعیت ماهیت روشن شود که آیا حقیقی است یا اعتباری و یا عدمی است _ نیز نمی تواند مبنای نظریه وحدت وجود قرار گیرد چون نتیجه مذکور اعمّ است و با قول عینیت وجود و ماهیت نیز سازگار است و آن را نفی نمی کند _ در این قول ماهیات امور حقیقیه و واقعیه به شمار می آیند _ .

به عبارت دیگر : مدعای قائلین اصالت وجود دو چیز است :

1 _ تحقق بالذات وجود .

2 _ اعتباری یا عدمی بودن ماهیات .

پس ادلّه اصالت وجود باید متکفّلِ اثبات هر دو جنبه باشد در حالی که این گونه نیست زیرا بسیاری از آنها تنها جنبه نخست را اثبات می کند و نتیجه ای که از آن حاصل می شود یعنی تحققّ بالذات وجود نمی تواند مبنای وحدت وجود قرارگیرد زیرا ، این نتیجه با قول به عینیتِ وجود و ماهیت _ که در آن ماهیات امور حقیقیه قلمداد می شوند _ سازگاراست .(1)

آیا أصالت وجود مستلزم وحدت وجود است ؟

اگر کسی قائل به اصالت وجود شد آیا این نظریه مستلزم وحدت وجود است ؟