تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 82

شبهۀ اوّل : عدم حجیت ظنون در اعتقادات و نقد آن

گفته اند : در مسائل عقایدی قطع به آن لازم است چون در باب اعتقادات آنچه مطلوب می باشد معرفت(1) است در حالی که بسیاری از روایات عقایدی موجب قطع نیست چون آحادند و ظنّ آورند و باظنّ ، معرفت حاصل نمی شود و لذا ادلّه حجیت خبر واحد شامل روایات اعتقادی نمی شود چون آن ادلّه تعبّد آوراست و ما را متعبّد به مفاد خبر می کند و هرگز قطع و علم به ارمغان نمی آورد و گفتیم در مباحث اعتقادی معرفت و علم مطلوب است و آن ادلّه ای که تعبّد آوراست و قطع و علم به همراه ندارد شامل خبری که مطلوب در آن قطع و علم است و تعبد پذیر نیست نمی شود .

بله ادلّه حجیت خبر واحد شامل اخباری می شود که حکایت از فعل و عمل دارد ، چون در آن موارد علم و معرفت لازم نیست ولذا خبر واحد در آن موارد حجت می شود یعنی معذّر و منجز می باشد . پس ادلّه حجیت خبر واحد تنها شامل اخبار فقهی و فرعی می گردد .

جواب : اوّلاً : در موارد متعدّدی از مسائل اعتقادی ، آیات و روایات وارده متواترند و ادّعای اینکه در آن موارد اخبار آحاد ظنّی می باشد ، نا صواب و غیر مطابق با واقع است مانند : روایات حدوث عالم پس از عدم محض(2) ، یا روایات تباین بین خالق تعالی و مخلوق(3) یا روایات معاد بدن دنیوی که در مباحث بعدی ذکر خواهیم کرد .(4)

و نیز بخشی از روایات اعتقادی مبیِّنِ برهان عقلی است مانند آنچه در باب اثبات صانع یا لزوم بعث رسل یا لزوم نصب امام وارد شده که این قسم ما را ارشاد به حکم

1- ممکن است برای لزوم معرفت در این باب به آیات ناهیه از عمل به ظن مثل « إِنَّ الظَّنَّ لاَ یُغْنِی مِنَ الْحَقِّ شَیْئا »یونس ، 10 یا « وَلاَ تَقْفُ مَا لَیْسَ لَکَ بِهِ عِلْمٌ » الاسراء ، 17 استدلال شود که در جواب دوم در این استدلال مناقشه می نمائیم .
2- در ثمره چهارم نظریه تشکیک ( طوائف هفت گانه روایات حدوث عالم پس از عدم محض ) ذکر خواهد شد .
3- در بخش دوّم ( طوائف ده گانه روایات قاعده تباین ) بیان می گردد .
4- در ثمره دوازدهم نظریه تشکیک در وجود روایات معاد بدن دنیوی را نقل خواهیم کرد .