تاملی در نظریه اصالت وجود و وحدت وجود صفحه 98

این است که عالم حقیقتا حادث است و مسبوق به عدم محض است ولی معنای فلسفی این است که عالم قدیم به قدم اللّه است و فقط از حق تعالی رتبتا متأخر است و این معنا هرگز از روایت به دست نمی آید .

در تأیید مطلب می گوییم :

1 _ توجّه به مقام متکلم : باید در نظر داشت که شرع انور با ظواهر و نصوص کثیره در مقام تعلیم و تبیین معارف اعتقادی است و اگر در موردی از ظهوری خلاف آن را اراده نماید ، عقل حکم می کند که نصب قرینه ضروری است و گر نه مردم به سبب آن ظهور در انحراف واقع می شوند ، و نصب قرینه بر خلاف ظاهر بر عهده شارع که مبیّن حقائق عقائدی است می باشد نه به عهده شخص دیگری که چنین امری به او واگذار نشده بلکه با مکاشفات و تفکرّات شخصی خود به نتائجی رسیده .

2 _ خطابات شارع به عموم عقلاء و اهل شرع است و متکلّمی که مخاطب او گروه خاصّی نمی باشد ، حمل کردن کلامش بر معانی معتبر در نزد فلاسفه و صوفیه ، عقلائی نیست ، سیره عقلاء در متکلمی که مخاطب او گروه معیّنی نیست این گونه است که هر گاه در مقام مکالمه از او مدالیل روشنی صادر شود ، کلامش را بر افکار و آراء عدّه خاصی حمل نمی کنند و هیچ گاه احتمال اراده آن معانی از منظر عقلائی قابل اعتناء نمی باشد .

3 _ تصوّر تعارض عقل و ظواهر دینی ، ناشی از این است که گمان شود که ظواهر دینی در مقابل عقل است ولی اگر توجّه شود که عقل ، خود حکم به تصدیق مدالیل الفاظ ظاهر آیات و روایات می کند ، دیگر همین ظواهر و نصوص وحیانی ارزش عقلی پیدا می کند .

توضیح : هنگامی که عقل حکم به حقانیت شرع و عصمت آن از خطاء می نماید و از سویی روش شارع را در تفهیم معانی همان روش عقلاء محاسبه نمود ،(1) ظواهر