کلم الطیب صفحه 100

بخش سوم در عدل

اشاره

و این بخش مشتمل بر سه مبحث است:

«مبحث اول در معنی عدل و حسن و قبح و اقسام آن:

عدل در لغت بمعنای تساوی و برابری بین دو چیز است،چون برابر بودن دو کفه میزان،و بمعنی نهادن چیزی است در محل خود،بر خلاف ظلم که وضع چیزی در غیر موضعش میباشد،و بمعنی امر متوسط نیز می آید،و بمعنی استقامت هم استعمال میشود مانند استقامت خط.

و در اصطلاح منزّه دانستن حقتعالی از فعل قبیح و لغو و اخلال بواجب است.

و عدل نسبت بعباد بر سه قسم میباشد:عدل در افعال،عدل در اخلاق و عدل در احکام.

عدل در افعال اینست که گفتار و کردار و رفتار انسان مطابق با حکم عقل و شرع و از روی حکمت و مصلحت باشد و اعلی مراتب آن عصمت میباشد که عبارت از ملکه نفسانی میباشد که مانع صدور جمیع معاصی اعم از صغیره و کبیره و باعث اتیان بواجبات و مصون بودن از خطاء و سهو و نسیان گردد و عصمت که در پیغمبر و امام شرط است همین معنی میباشد و این خودداری مراتبی است تا برسد بدرجۀ که حتی مانع از صدور ترک اولی هم بشود.

و نازلترین مرتبه آن عدالت شرعی است که عبارت از ملکه نفسانی