کلم الطیب صفحه 119

اول-اینکه اثر ظلم سابقین عاید لاحقین شده باشد،مثل اینکه پدر خانۀ یا مالی را بعدوان تصرف کرده باشد و اولاد او با علم باین امر از آن استفاده کنند در این صورت انتقام و مکافات از آنها بواسطه شرکت در ظلم آنهاست و این منافی با قواعد عدل نیست.

دوم-اینکه لاحقین بافعال سابقین راضی باشند در این صورت نیز بمقتضای قواعد و آیات و اخبار انتقام و مکافات از لاحقین صحیح و بمورد میباشد، چنانچه در خبر است الراضی بفعل قوم کالداخل فیهم و علی الداخل اثمان اثم الرضا و اثم الدخول(کسی که بعمل گروهی راضی باشد مثل اینست که داخل در آن گروه بوده و بر داخل دو گناه است گناه راضی بودن و گناه داخل بودن).

و من احب عمل قوم حشره اللّه معهم(کسی که دوست دارد عمل گروهی را با آن گروه محشور شود).

و خداوند در قرآن مجید میفرماید: یٰا أَیُّهَا الَّذِینَ آمَنُوا لاٰ تَتَّخِذُوا- الْیَهُودَ وَ النَّصٰاریٰ أَوْلِیٰاءَ بَعْضُهُمْ أَوْلِیٰاءُ بَعْضٍ وَ مَنْ یَتَوَلَّهُمْ مِنْکُمْ فَإِنَّهُ مِنْهُمْ إِنَّ اللّٰهَ لاٰ یَهْدِی الْقَوْمَ الظّٰالِمِینَ (1).

ای کسانی که ایمان آوردید یهود و نصاری را دوست خود مگیرید، ایشان باشند که دوستان یکدیگرند،و هر که ایشان را دوست بدارد از آنهاست و خدا ظالمین را هدایت نمیکند.

سوم-اینکه اولاد از عمل آباء خود تبری جویند و هیچ بهرۀ از آنها باینها نرسیده باشد،یا اگر رسیده تدارک کرده باشد در این صورت چنین اولادی از مورد این اخبار بیرون خواهند بود زیرا انتقام از آنها خلاف عدل است.

ثانیا-راجع باولادی که از زنا یا غذای حرام پیدا شده باشند میگوئیم لازمه