کلم الطیب صفحه 143

که وحی در این آیه بمعنی الهام است و برای تمیز وسوسه از الهام در مورد شک سه طریق ذکر شده.

اول-رجوع بعقل که ممیز خیر و شر،سود و زیان،حسن و قبح،سعادت و شقاوت است.

دوم-مراجعه بعقلاء و دانشمندان متدین و پاک نیت که عبارت از مشورت باشد.

سوم-رجوع بشرع مطهر،که هرگاه موافق آن باشد الهام و اگر مخالف باشد وسوسه است.

2-وحی تکوینی که نوعی از الهام است و آن عبارت از الهامات طبیعی و راهنمائیهائی است که در انسان بواسطه عقل و در حیوانات بواسطه هوش بطرق خیر و شر و سود و زیان صورت میگیرد.

چنانچه خداوند میفرماید: وَ أَوْحیٰ رَبُّکَ إِلَی النَّحْلِ أَنِ اتَّخِذِی مِنَ الْجِبٰالِ بُیُوتاً وَ مِنَ الشَّجَرِ وَ مِمّٰا یَعْرِشُونَ (1).

3-وحی امری است چنانچه در قرآن میفرماید: وَ إِذْ أَوْحَیْتُ إِلَی الْحَوٰارِیِّینَ أَنْ آمِنُوا بِی وَ بِرَسُولِی (2)که وحی در این آیه بمعنی امر است.

4-وحی خیر است،مانند آیه شریفه وَ جَعَلْنٰاهُمْ أَئِمَّهً یَهْدُونَ بِأَمْرِنٰا وَ أَوْحَیْنٰا إِلَیْهِمْ فِعْلَ الْخَیْرٰاتِ وَ إِقٰامَ الصَّلاٰهِ وَ إِیتٰاءَ الزَّکٰاهِ وَ کٰانُوا لَنٰا عٰابِدِینَ (3)

5-وحی اشاری است:مثل آیه شریفه فَخَرَجَ عَلیٰ قَوْمِهِ مِنَ الْمِحْرٰابِ

1- 1) سوره نحل آیه 70(و الهام کرد پروردگار تو بزنبور عسل که از کوهها خانه فراگیر و از درختها و آنچه مردم بنا میکنند نیز خانه اختیار کن.
2- 2) سوره مائده آیه 111(یاد کن زمانی را که امر کردم حواریین را که ایمان بیاورید بمن و به پیغمبر من).
3- 3) سوره انبیاء آیه 73(و قرار دادیم ایشان را پیشوایانی که مردم را بفرمان ما راهنمائی کنند،و کار نیک و بپاداشتن نماز و دادن زکاه را بایشان وحی نمودیم و آنان عبادت ما را بجای می آورند.