کلم الطیب صفحه 196

حاصل نگردد.

دوم-لازم آید که معلّم و مؤدب آنان در این جهت اکمل از آنان باشد در این صورت ترجیح مرجوح بر راجح لازم آید و این قبیح و محال است چنانچه گذشت.

سوم-اگر علوم و کمالات آنها اکتسابی باشد توهم شود که مبعوث از جانب حقتعالی نباشند،چه در این صورت توهم میشود که معجزات آنها هم از قبیل امور تحصیلی باشد.

و مراد از موهوبی آنست که بدون اسباب عادی بآنها افاضه شود خواه بدون واسطه ملک و خواه بواسطه ملک یا افاضه پیغمبر یا امامی باشد بغیر از طریق کسب و موازین تحصیلی،چنانچه در بیان طریق وحی ذکر آن بیاید.

دلیل بر شرط هفتم چیست؟ چون مسلم است که شخص عاقل هیچ ادعائی را بدون دلیل تصدیق نکند و تا برهانی بر طبق آن اقامه نشود نپذیرد، چه اگر دلیل و برهان در میان نباشد بین حق و باطل و درست و نادرست امتیازی حاصل نگردد.

و چون نبوت و پیغمبری منصب خدائی و ولایت مطلقه کلیه بر قاطبه افراد امت است،هر شخص جاه طلبی بطمع احراز این مقام می افتد،بنابراین اگر پیغمبر دارای دلیل قاطعی بر نبوت خود نباشد بین او و مدعیان دروغی و جاه طلبان تشخیص داده نشود،لذا حجت بر مردم تمام نگردد و راه عذر مسدود نشود.

پس لازم است پیغمبر دارای نشانه و معجزه ای یا دلیل قطعی دیگری باشد که صدق او را ثابت نماید و حجت بر مردم تمام شود.

و چنانچه گذشت برای اثبات نبوت شخصی که مدعی نبوت است بیکی از سه طریق ممکن است:

اول-از راه معجزه و آن کاری است از کارهای خدا که بر خلاف عادت