کلم الطیب صفحه 198

غریبه امروزی را امری خارق عادت توهم کند و بمعجزه اشتباه نماید لکن فرق آنها بر اهل خبره بسی ظاهر و روشن میباشد،و از این جهت لازم است معجزه را باهل خبره عرضه نمایند تا آنها تصدیق کنند که خارق عادت است و تصدیق آنها سبب رفع توهم و اشتباه از دیگران بشود.

چنانچه سحره فرعون معجزه بودن عصای موسی را تصدیق نمودند و اطبای زمان عیسی زنده کردن مردگان را بدست عیسی امر خارق عادت دانسته و فصحاء و بلغاء عرب نسبت بفصاحت و بلاغت قرآن کریم سر تعظیم فرود آوردند و باعجاز آن اقرار و اعتراف نمودند.

و شاید علت اینکه خداوند معجزه های انبیاء را متناسب با علومی که در عصر آنها بکمال ترقی رسیده بود قرار داده همین باشد که اهل فن آن را تصدیق نمایند تا بر سایرین حجت تمام باشد.

اموری که در معجزه رعایت آنها لازم است:

اموری که در معجزه رعایتش لازم است دوازده چیز است

اول-باید معجزه حجت کافی و قاطع عذر باشد تا بتوان آن را تصدیق و بآن احتجاج نمود و راه عذر را بست.

دوم-باید مقارن دعوت یا قبل از آن اقامه شود تا علم بآن در حین دعوت ممکن باشد،ولی اگر کسی بگوید امروز مرا تصدیق کنید تا فردا یا چند ماه یا چند سال دیگر معجزه من ظاهر گردد برای دعوت فعلی وی و اهل زمان او نتیجه نخواهد داشت،بلی هرگاه بر اهل آن زمان موعود معجزه وی ظاهر شود برای آنها کافی خواهد بود.

سوم-لازم نیست که جمیع مردم حتی کسانی که مبتلای بعصبیت و تقلید کورکورانه باشند معجزه را تصدیق کنند،بلکه همین اندازه که عقول خالی از تعصب اعجاز آن را درک کنند یا اهل خبره اقرار و اعتراف بمعجزه بودن آن نمایند کافی خواهد بود.