کلم الطیب صفحه 23

بخش اول در اثبات صانع عالم

اشاره

و این بخش مشتمل بر دو مبحث است:

مبحث اول در بیان طرق استدلال بر وجود صانع:

دانشمندان برای اثبات صانع سه طریق ذکر کرده اند:

اول طریق حکماء است که از نظر کردن در نفس وجود و تقسیم آن بواجب و ممکن ثابت میکنند که باید واجب الوجودی باشد که جمیع ممکنات از او بوجود آیند،و شاید اشاره بهمین طریق باشد قول خدای تعالی که میفرماید أَ وَ لَمْ یَکْفِ بِرَبِّکَ أَنَّهُ عَلیٰ کُلِّ شَیْءٍ شَهِیدٌ (1)«آیا کافی نیست بثبوت پروردگارت اینکه بر همه چیز حاضر است.

دوم طریق متکلمین است که از راه حدوث عالم و اینکه هر حادثی محتاج بمحدث و پدیدآورنده است ثابت میکنند که باید صانع قدیمی که بی نیاز از سبب و موجد باشد وجود داشته باشد،و این طریقی است که ابراهیم خلیل بر وجود صانع استدلال کرد و خداوند در قرآن مجید آن را بیان فرموده است: فَلَمّٰا جَنَّ عَلَیْهِ اللَّیْلُ رَأیٰ کَوْکَباً قٰالَ هٰذٰا رَبِّی فَلَمّٰا أَفَلَ قٰالَ لاٰ أُحِبُّ الْآفِلِینَ الآیه (2)که از افول و غایب شدن ستاره و ماه و خورشید که مستلزم حرکت و لازمۀ حرکت حدوث است،بر وجود صانع استدلال کرد.