کلم الطیب صفحه 29

طبیعت بی شعور نمیشود منشأ بروز این آثار باشد.

و آیات و اخبار در این مورد بمنظور ارشاد و راهنمائی عقل بسیار است که این مختصر گنجایش تفصیل آنها را ندارد و فقط بذکر یک آیه و یک خبر اکتفا میشود.

اول در سوره بقره آیه 159 خداوند تبارک و تعالی میفرماید: إِنَّ فِی خَلْقِ- السَّمٰاوٰاتِ وَ الْأَرْضِ وَ اخْتِلاٰفِ اللَّیْلِ وَ النَّهٰارِ وَ الْفُلْکِ الَّتِی تَجْرِی فِی الْبَحْرِ بِمٰا یَنْفَعُ النّٰاسَ وَ مٰا أَنْزَلَ اللّٰهُ مِنَ السَّمٰاءِ مِنْ مٰاءٍ فَأَحْیٰا بِهِ الْأَرْضَ بَعْدَ مَوْتِهٰا وَ بَثَّ فِیهٰا مِنْ کُلِّ دَابَّهٍ وَ تَصْرِیفِ الرِّیٰاحِ وَ السَّحٰابِ الْمُسَخَّرِ بَیْنَ السَّمٰاءِ وَ الْأَرْضِ لَآیٰاتٍ لِقَوْمٍ یَعْقِلُونَ ، هرآینه در آفرینش آسمان و زمین و آمد و شد شب و روز و کشتیهائی که در دریا بمنظور نفع رسانیدن بمردم در حرکت است و بارانی که از ابر فرود می آید و زمین را پس از مرده شدن زنده میکند و جنبندگان؟؟؟ را در آن پراکنده مینماید و همچنین در گردانیدن بادها و در ابریکه بین آسمان و زمین مسخر و رام شده است برای خردمندان آیات و نشانه هائی است.

دوم در خبر است که از علی علیه السلام از اثبات صانع سؤال،شد فرمود:

البعره تدل علی البعیر و الروثه تدل علی الحمیر و آثار القدم تدل علی المسیر فهیکل علوی بهذه اللطافه و مرکز سفلی بهذه الکثافه کیف لا تدلان علی- اللطیف الخبیر سرگین شتر اگر در راهی دیده شود دلالت کند بر اینکه شتری از آن راه گذشته است و سرگین خر اگر دیده شود بر عبور نمودن خر دلالت نماید و همچنین اگر جای پائی مشاهده گردد عقل حکم کند که رهگذری از آن راه عبور نموده است،پس این آسمان بدین لطافت و زمین بدین کثافت و ثقالت چگونه دلالت نمیکند بر وجود صانعی که دانای بدقایق و خفایای امور و آگاه از حقایق آنها باشد.

و این طریق بجهاتی از طرق دیگر بهتر است یکی آنکه طریقی است ساده و نزدیک بذهن و عموم مردم میتوانند از آن استفاده کنند دیگر آنکه علاوه بر اثبات