کلم الطیب صفحه 299

محتمل باشد و قرینۀ بر خلاف ظاهر نباشد)در باب اصول فقه حجیت آنها ثابت شده مشروط بر اینکه از قرائن مجاز و مخصصات و مقیدات و ناسخ و منسوخ و نحو اینها در اخبار فحص شده باشد و این امر مختص بمجتهد است.

و اما غیر نصوص و ظواهر قرآن از متشابهات و مجملات که محتاج بتفسیر و تأویل است باید تفسیرش از پیغمبر اکرم صلی اللّه علیه و آله و سلّم یا ائمه اطهار(ع)باخبار معتبره رسیده باشد و قول مفسرین در این باب ابدا اعتباری ندارد،زیرا قول آنها تفسیر برأی بوده و چنانچه گذشت تفسیر برأی حرام است حتی بنقل صحیح از طریق عامه و خاصه روایت شده که«من فسر القرآن برأیه و أصاب الحق فقد اخطأ»(هر کس برأی خود تفسیر قرآن کند اگر چه تفسیرش موافق حق باشد باز خطأ رفته است).

علاوه بر اینکه مفسرین عامه مانند عکرمه و مجاهد و عطاء و حسن بصری و ضحاک بن مزاحم و قتاده و مقاتل بن سلیمان و مقاتل بن حیان قول آنها حتی بر مذهب عامه ضعیف است و بر آنها بسیار طعن زده و مذمت نموده اند.

چنانچه در باره عکرمه گفته اند:که او کذاب و غیر ثقه است و عقیده اش عقیده خوارج میباشد.

و در حق مجاهد از اعمش نقل شده که تفسیرش را از اهل کتاب اخذ نموده و یکی از منکراتش اینست که در تفسیر عَسیٰ أَنْ یَبْعَثَکَ رَبُّکَ مَقٰاماً مَحْمُوداً» گفته فردای قیامت پیغمبر اکرم صلی اللّه علیه و آله پهلوی خدا بر عرش جلوس میکند.

و در حق ضحاک از یحیی بن سعید نقل شده که گفته:«انه ضعیف عندنا» و از مطاعنش این ستکه از ابن عباس روایت میکند و حال آنکه زمان او را درک نکرده است.

و در باره قتاده گفته اند که مدلس است،و در حق مقاتل بن سلیمان و مقاتل بن حیان از وکیع نقل شده که هر دو را کذاب شمرده،و از یحیی بن سعید نقل شده