کلم الطیب صفحه 305

(برای اینکه آیات و نشانه های قدرت و حکمت و عظمت خود را باو ارائه دهیم).

و باز میفرماید: «لَقَدْ رَأیٰ مِنْ آیٰاتِ رَبِّهِ الْکُبْریٰ» (1)( هرآینه آیات بزرگ پروردگار را مشاهده کرد).

علاوه بر اینکه نفهمیدن حکمت چیزی دلیل بر نبودن آن نیست،مثل اینکه بسیاری از افعال حقتعالی حکمتش بر ما پوشیده است و حال آنکه یقینا دارای حکمت و مصلحت میباشد.

تقسیم اخبار معراج:

اخباری که در باره معراج پیغمبر اکرم صلی اللّه علیه و آله وارد شده میتوان بر چهار دسته تقسیم نمود:

دسته اول- اخباری که تنها بر وقوع معراج جسمانی دلالت دارد

این اخبار چون متواتر بتواتر اجمالی و مطابق ظاهر آیات قرآن و ضرورت دین است مجال انکار در آنها نیست.

دسته دوم- اخباری است که خصوصیات معراج را بیان میکند و این خصوصیات از اموریست که عقل از قبول آنها اباء ندارد و دلیل قطعی بر خلاف آنها قائم نیست(نظیر اخباری که بیان میکند پیغمبر صلی اللّه علیه و آله کجا رفت و چه دید و چه کرد و چه گفت و چه باو وحی شد).

این اخبار اگر چه هر یک یک از آنها قطعی نیست،اعتقاد بآنها لازم نیست لکن انکار آنها هم جایز نیست،بلکه تنها تصدیق و اعتقاد اجمالی نسبت بآنها باید داشت،و آنها را صاحب تفسیر برهان در ضمن تفسیر سوره اسری و سوره النجم جمع آوری نموده،و مرحوم مجلسی نیز در مجلد ششم بحار از صفحه 366 تا 399 ضبط کرده است.