کلم الطیب صفحه 34

و صفات فعلیه صفاتی است که سلبش موجب عیب و نقص نیست بلکه ثبوت و سلبش برای حقتعالی هر دو رواست و آنها را جمالیه نیز میگویند:برای اینکه صدور آنها از حقتعالی دارای حسن و جمال و خوبی و از روی حکمت و مصلحت است مانند خلق و رزق و اماته و احیاء و غیره.

صفات سلبیه: صفاتی است که باید آنها را از واجب الوجود سلب نمود زیرا ثبوت آنها موجب عیب و نقص و احتیاج است و از آنها بصفات جلالیه هم تعبیر میشود بجهت اینکه ذات واجب الوجود اجل از آنست که باین صفات متصف شود مانند ترکیب و جسمیت و شریک داشتن و امثال اینها.

توضیح صفات ثبوتیه ذاتیه کمالیه و طریق اثبات آنها:

چون ذات واجب الوجود محض وجود است و وجود او غیر متناهی است و به هیچ وجه حدی برای آن نیست بنابراین دارای اعلی مراتب وجود و در عین بسیط بودن دارای جمیع مراتب مادون است،پس هر صفت کمالیۀ که وجودی باشد مانند علم و قدرت و حیوه باید دارا باشد.برای اینکه اگر فاقد آن باشد این مرتبه از وجود را دارا نخواهد بود مثلا اگر علم نداشته باشد مرتبۀ وجود علمی را دارا نیست و اگر قادر نباشد مرتبه وجود قدرتی را فاقد است پس وجود او محدود میگردد و این با واجب الوجود بودن منافات دارد.

و برای صفات ذاتیه او نیز حدی نیست زیرا اگر محدود شود فوق آن حد را نخواهد داشت پس لازم آید که وجودش محدود شود(چنانچه اگر صفتی از صفات ذاتیه را دارا نبود وجودش محدود میشد)و صفات ذاتیه عین ذات اوست و زائد بر ذاتش نیست ببیانی که در نفی معانی بیاید و بهمین جهت آنها را صفات ذاتیه نامند.

توضیح صفات ثبوتیه فعلیه جمالیه

نظر باینکه افعال الهی تماما از روی حکمت و مصلحت است چنانچه