کلم الطیب صفحه 354

و تقدیمش قابل تغییر است و بسا باعمال صالحه و دعاء مؤمنین در تعجیل فرج مقدم شود و بسا باعمال صالحه و دعاء مؤمنین در تعجیل فرج مقدم شود و بسا بواسطه اعمال قبیحه و کردارهای ناشایسته بتأخیر افتد.

و ثانیا-هرگاه تعیین شده بود بسیاری از مؤمنین که میدانستند درک زمان ظهور را نمیکنند از فیض ثواب انتظار فرج که افضل از جمیع عبادات است محروم شده و بغم و اندوه عمر خود را سپری میکردند و از آن طرف فساق و فجار و ظلمه در فسق و فجور و ظلم و بیدادگری طغیان مینمودند.

این بود جواب شبهاتی که معاندین دست و پا کرده بودند و ما یک جواب کلی دیگری از جمیع این شبهات و غیر آنها میدهیم و آن این ستکه همینطور که ما در مبحث عدل ثابت کردیم همه کارهای خدا از روی حکمت و مصلحت بوده و محال است بر خلاف حکمت از او فعلی صادر شود ولی لازم نیست که ما تمام حکم و مصالح کارهای او را بفهمیم بلکه معقول نیست زیرا احاطه بجمیع حکم و مصالح مختص بذات پروردگار است.

همین نحو بعد از آنکه دلیل قطعی بر لزوم عصمت انبیاء و ائمه اقامه نموده و براهین واضحه بر نبوت یا امامت هر کدام بیان کردیم،لازم نیست بحکم و مصالح تمام کارهای آنها پی ببریم بلکه فی الجمله باید بدانیم قدمی بر خلاف امر الهی بر نمیدارند و کاری بر خلاف مصلحت نمی کنند اگر چه حکمت آن را ما نفهمیم.

دومین شرط امامت افضلیت است:

اشاره

امام باید در جمیع کمالات نفسانی از همه امت عصر خود افضل باشد و کلام در این شرط در دو مقصد واقع میشود.

مقصد اول در موضوع کمالات نفسانی و توضیح آنها:

و این مقصد را در ذیل چند امر بیان میکنیم: