کلم الطیب صفحه 355

امر اول- مراد از کمالات نفسانی صفاتی است که موجب کمال نفس و روح انسانی باشد مانند علم،ایمان،معرفت،یقین،خوف،رجاء، تسلیم،رضاء،صبر،شکر،توکل،حسن ظن بخالق و خلق،حلم،عفو، کظم غیظ،صدق،خلوص،حیاء،عفت،رحم،اتصاف،غیرت،وقار نصیحت،ارشاد،تواضع،انقیاد،اطاعت و غیر اینها از صفات حمیده که اینگونه صفات را چه از حیث کمیت(دارا بودن جمیع آنها)و چه از حیث کیفیت(دارا بودن بالاترین مرتبه که در خور امکان است)امام باید دارا باشد، و بالجمله امام باید مظهر تام و تمام صفات الهی بوده تا از مشاهده صفات او بصفات حقتعالی بتوان بنحو احسن معرفت حاصل کرد،بلی در صفات خلقی (بکسر خاء)از قبیل حسن صورت و ترکیب لازم نیست از همه بالاتر باشد زیرا اینگونه صفات موجب کمال نفس نیست بلکه بسا زیادتی در آنها باعث صعوبت انقیاد و مجالست و معاشرت پارۀ از طبقات مردم میشود.

امر دوم- صفات کمالیه در امام باید بسر حد ملکه راسخه باشد باین معنی که صبرش بورود مصائب زائل نگردد و شکرش بنوائب روزگار از بین نرود و رضایش بمکاره دهر منتفی نگردد و یقینش بواسطه شبهات متزلزل نشود،از احسانش بواسطه اسائه دست بر ندارد،توکلش نبودن اسباب تغییر نکند و هکذا سایر صفات،چه اگر چنین نباشد تصنعی است و بسر حد ملکه نرسیده و تا این صفات بسر حد ملکه نرسد کمال نفس محسوب نشود.

امر سوم- باید بآنچه امت در امر دین محتاجند عالم،و بلغاتشان عارف،و بر رفع شبهاتشان قادر باشد چنانچه در بیان احتیاج امت بامام ذکر شد.

امر چهارم- علوم و کمالات وی باید موهوبی باشد نه اینکه از راه