کلم الطیب صفحه 36

خواهد شد برای اینکه لازمه جمیع آنها ترکیب است ببیانی که در یک یک صفات سلبیه بیاید و لازمه ترکیب احتیاج است چنانچه ذکر شد و چون احتیاج از واجب- الوجود سلب شد پس جمیع صفات مذکور سلب خواهد شد.

مبحث دوم در صفات ثبوتیه

اشاره

علامه حلی(ره)و اکثر اهل فن صفات ثبوتیه را هشت صفت شمرده اند که عبارت از قدرت،علم،حیوه،اراده،ادراک،قدیم ابدی بودن،تکلم و صدق است و در این بیت بنظم آمده است.

قادر و عالم وحی است و مرید و مدرک

هم قدیم و ابدی و هم متکلم صادق

و مراد از صفات ثبوتیه در کلمات آنها اعم از صفات ذاتیه و فعلیه است برای اینکه تکلم و صدق از صفات فعل است و در اراده نیز اختلاف است و صفات ثبوتیه منحصر باین هشت صفت نیست بلکه احاطه،عظمت،کبریائی علو،قیومیت و غیر ذلک از صفات ذات و همچنین خلق،رزق،اماته،احیاء عطاء،منع،رحمت،عفو،غفران و غیر ذلک از صفات فعل جزو صفات ثبوتیه است و علت اینکه فقط این هشت صفت را از صفات ثبوتیه ذکر کرده اند اینست که صفات مذکوره مورد بحث و گفتگو و اختلاف بین حکماء و متکلمین بوده است.

اول-از صفات ثبوتیه قدرت است

و قادر کسی است که بر کردن یا نکردن کاری توانائی داشته باشد-یعنی-اگر بخواهد بکند بتواند و اگر بخواهد نکند هم بتواند بعبارت دیگر فعل و ترک آن برای وی یکسان باشد و این معنای