کلم الطیب صفحه 445

و اولیاء و ائمه اطهار علیهم السّلام عنایت فرموده و این قسم البته بر حق و صواب و بجا و بموقع است چنانچه میفرماید «اللّٰهُ أَعْلَمُ حَیْثُ یَجْعَلُ رِسٰالَتَهُ» (1)(خدا داناتر است که رسالت خود را کجا نهد).

و قسم دوم سلطنت و ریاستی است که بظلم و تعدی و زور و قهر و غلبه بدست آید مانند سلطنت فراعنه و قیاصره و اکاسره و امثال اینها که این سلطنت هرگز دلیل بر خوبی و بحق بودن آنها نیست بلکه دلیل بر ستمگری و تعدی و بر خلاف حق بودن آنان است چنانچه آیات شریفه قرآنی بر این مطلب ناطق است مانند آیه شریفه «وَ سَیَعْلَمُ الَّذِینَ ظَلَمُوا أَیَّ مُنْقَلَبٍ یَنْقَلِبُونَ» (2)(و زود باشد که بدانند آنان که ستم کردند بچه جای بازگشتی بازگشت خواهند کرد)و آیه شریفه «وَ لاٰ یَحْسَبَنَّ الَّذِینَ کَفَرُوا أَنَّمٰا نُمْلِی لَهُمْ خَیْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ إِنَّمٰا نُمْلِی لَهُمْ لِیَزْدٰادُوا إِثْماً وَ لَهُمْ عَذٰابٌ مُهِینٌ» (3)(و نباید گمان کنند آنان که کافر شدند که مهلت دادن ما مر ایشان را بهتر است برایشان همانا مهلت میدهیم ایشان را که زیاد کنند گناه خود را و برای ایشانست عذابی خوارکننده)و آیه شریفه «فَلاٰ تُعْجِبْکَ أَمْوٰالُهُمْ وَ لاٰ أَوْلاٰدُهُمْ إِنَّمٰا یُرِیدُ اللّٰهُ لِیُعَذِّبَهُمْ بِهٰا فِی الْحَیٰاهِ الدُّنْیٰا وَ تَزْهَقَ أَنْفُسُهُمْ وَ هُمْ کٰافِرُونَ» (4)(اموال و اولاد این منافقان ترا بشگفت نیاورد همانا خدا اراده میکند که بآن اموال و اولاد ایشان را در زندگانی عذاب کند و جانهای ایشان از بدنهایشان بیرون رود و حال آنکه کافر باشند)و امثال اینها.

و اما این سخن که«هیچ چیز در عالم واقع نمیشود مگر باراده و مشیت حقتعالی»تحقیق آن در بخش عدل در مبحث افعال عباد گذشت بآنجا مراجعه شود (5).

علاوه بر اینکه خلفای بنی امیه و بنی عباس مطاعنی داشته و قبایحی را مرتکب شده اند که نه تنها لیاقت خلافت رسول خدا صلی اللّه علیه و آله بلکه کمترین مرتبۀ را

1- 1) سوره انعام آیه 124
2- 2) سوره شعراء آیه 228
3- 3) سوره آل عمران آیه 127
4- 4) سوره توبه آیه 50
5- 5) شرح آن در همین کتاب گذشت.