کلم الطیب صفحه 54

و فعالیت باشد چنانچه گذشت،بنابراین پس از اثبات علم و قدرت حیوه خود ثابت است.

و همچنین مرجع سایر صفات ثبوتیه نیز باین سه صفت یعنی علم و قدرت و حیوه است چنانچه مرجع اراده و ادراک بعلم و برگشت قدیم و ازلی بودن بحیاه و منشأ جمیع صفات فعلیه قدرت است.

و نیز منشأ علم و قدرت ذات واجب الوجود است که اعلی مراتب وجود را دارا است بنابراین صفات کمالیه او عین ذات او است و همه آنها از ذات واحد بسیط من جمیع الجهات انتزاع میشود.

پس خلاصه حیوه عبارت از همان اتصاف ذات بصفت علم و قدرت و عین ذات واجب الوجود است.

و اشاعره(طایفۀ از اهل سنت اند که قائل بجبرند)صفت حیوه را مغایر علم و قدرت و زائد بر ذات واجب الوجود میدانند،چنانچه سایر صفات کمالیه را نیز زائد بر ذات تصور کرده اند ولی این تصور واهی و عقیده باطلی است و چنانچه گذشت صفات کمالیه واجب الوجود عین ذات اوست و همه آنها از صرف ذات واجب الوجود منتزع میگردد و توضیح این مطلب و رد بر آنها در بحث صفات سلبیه در نفی معانی بیاید.

اما جواب فاضل مقداد(ره)بر رد قول اشاعره که گفته است(چون اصل عدم زیادت است لذا صفات واجب زائد بر ذاتش نیست)جواب بی موردی است زیرا اصاله العدم اصلی است در باب اصول فقه که وضع شده در مورد شک در مقام ظاهر و توضیحش اینست که هرگاه در وجود امری شک حاصل شود حکم بوجودش نمیتوان کرد،بلکه اصل عدم او است نه اینکه واقعا موجود نباشد و شاید وجود داشته باشد ولی بوجودش نمیتوان حکم نمود.

مثلا اگر شک پیدا شود که آیا زید دارای اولاد است یا اینکه اولادی ندارد اصل عدم آنست-یعنی-نمیتوان حکم کرد که اولاد دارد نه اینکه واقعا اولاد