کلم الطیب صفحه 599

در شرایط خاصه تکلیف،مثلا حاضری مسافر شود تکلیف روزه و اتمام نماز از او ساقط شود و چون حاضر گردد دو مرتبه بر وی ثابت می شود و یا سالمی مریض شود و دو مرتبه سالم گردد همچنین بموت تکلیف ساقط می شود و بحیات برمی گردد.

اما جواب از تأویل اخبار رجعت: اینست که:اولا چگونه میتوان نصوص صریحه اخبار رجعت را که دلالت واضح و روشن بر برگشتن ائمه و انبیاء سلف و مؤمنین دارد تأویل نمود.

و ثانیا چه وجهی برای تأویل و دست برداشتن از ظاهر این اخبار میباشد با اینکه امر رجعت،ممکن و در تحت قدرت حقتعالی است و دلیل بر طبقش وارد شده و برهان قطعی بر منعش نمیباشد و اگر بنا شود بمجرد استبعادی بتوان از ظواهر ادله دست برداشت اساس دین درهم و برهم شده و راه استدلال بآیات و اخبار که دو رکن بزرگ از ادله اسلامی است مسدود میگردد.

(مقصد چهارم) در بیان کسانی که رجعت میکنند:

آنچه از اخبار سابقه و اخبار دیگر که در این کتاب نقل نکردیم استفاده میشود پیغمبر اکرم صلی اللّه علیه و آله و ائمه طاهرین همگی رجوع مینمایند و اول کسی که رجعت میکند حضرت حسین علیه السّلام با اصحابش میباشند و بعضی اخبار دلالت دارد که ائمه دو رجعت دارند یکی انفرادی و دیگر اجتماعی،بلکه چنانچه مجلسی از کلینی و صفار از حضرت باقر«ع»روایت کرده امیر المؤمنین علیه السّلام دارای رجعتهای متعدد خواهد بود.

و همچنین رجعت بعضی از انبیاء سلف و سابقین و برخی از اصحاب ائمه و کسانی که در انتظار حضرت مهدی بوده اند و جمعی که دارای ایمان محض یا