کلم الطیب صفحه 616

موجود می شود،مانند حرکت نقطۀ که رسم خط مینماید و حرکت آن که تشکیل امتداد میدهد.

و حرکت قطعیّه عبارت از ابتدا تا انتهای خطّی است که نقطه رسم نموده یا طول زمانی است که آنات تشکیل شده،بعبارت واضح تر مسافری که از اصفهان بطرف طهران در حرکت است باعتبار اینکه از اصفهان تا بطهران علی- الدّوام در حرکت میباشد آن را حرکت توسطیّه گویند،و باعتبار اجزاء حرکت که از ابتداء تا انتهای خط سیرش باشد آن را حرکت قطعیه گویند.

و حرکت توسطیّه در حرکت جوهریه عبارت از سیر آن ماده سیاله است که در تمام این مدارج کمال سیر میکند و هر آنی خلع و لبس مینماید-یعنی-صورتی را رها کرده و صورت دیگری بخود میگیرد و حرکت قطعیّه عبارت از اجزاء سیر تکاملی آن-یعنی-از ابتداء نقص تا انتهای کمال اوست.

3-چنانچه در مقدمه کتاب متذکر شدیم صورت که یکی از جواهر پنج گانه است بر سه قسم میباشد:

اول-صورت جسمیّه که ماده همیشه دارای این صورت بوده و از او قابل سلب نیست و از آن بصورت جنسیه تعبیر میکنند.

دوم-صورت نوعیه نظیر صورت انسانیت که آن نیز مادام حفظ النوع محفوظ است.

سوم-صورت شخصیه که ماده بدون آن موجود نمی گردد چنانچه گفته اند «الشیء ما لم یتشخص لم یوجد»(هر چیزی تا صورت شخصیه پیدا نکند موجود نشود)و نیز گفته اند:«شیئیت شیئی بصورت او است»و این صورت شخصیه است که دائما در تغییر و تبدیل میباشد.

و اما مقدماتی که برای اثبات مطلوب باید متذکر شویم عبارت از پنج مقدمه است.

مقدمه اول: جسم مرکب از ماده«هیولی»و صورت است و ماده بدون