کلم الطیب صفحه 627

پنجم-این قول خلاف ضرورت اسلام،بلکه جمیع ادیان است که بدن مادی را فردای قیامت متعلق روح دانسته و همچنین بهشت و جهنم و نعم و عذاب های آنها را جسمانی میدانند.

گفتار شیخ احمد احسائی در باره معاد:

حاصل گفتار شیخ احمد،چنانچه در شرح عرشیه گفته:اینست که انسان دارای دو بدن است،یک بدن عنصری مادی،و یک بدن خالی از ماده شبیه بهمین بدن عنصری که در باطن این بدن است و نام آن را بدن حور قلیائی گزارده و بدن عنصری برای بدن حور قلیائی بمنزله لباس است و بمردن انسان این لباس از او گرفته شود و هر عنصری بعنصر خود برگردد،ولی بدن حور قلیائی باقی و ثابت بوده و فردای قیامت آدمی با این بدن محشور میگردد.

و برای اثبات مدعایش ببعضی اخبار و آیات استدلال کرده،از آن جمله خبر شهر جابلسا و جابلقا است که بعالم حور قلیا تأویل نموده و همچنین اخبار طینت را نیز بهمین عالم تأویل کرده و گفته است:طینت انسان در ابتداء از عالم حور قلیاء گرفته شده،و همچنین خبری که خودش از امیر المؤمنین در باره خلقت نفس نباتیه و حیوانیه و ناطقه لاهوتیه روایت کرده و متفرد در نقل آنست بر این معنی حمل نموده.

و بآیاتی از قرآن نیز استشهاد کرده مانند آیه شریفه «مِنْ آیٰاتِهِ أَنْ خَلَقَکُمْ مِنْ تُرٰابٍ» (1)(از نشانه های خدا اینست که شما را از خاک آفرید)و آیه شریفه «وَ إِنْ مِنْ شَیْءٍ إِلاّٰ عِنْدَنٰا خَزٰائِنُهُ» (2)(چیزی نیست جز اینکه خزینه های آن نزد ماست)و آیه شریفه «کَمٰا بَدَأَکُمْ تَعُودُونَ» (3)(چنانچه شما را ایجاد نمود برمی گردید)گفته است:مراد از تراب ترابی است که ملائکه از عالم حور قلیا گرفته اند و مراد از خزائن عالم حور قلیاء است،و چون ابتداء خلقت از

1- 1) سوره روم آیه 19
2- 2) سوره حجر آیه 31
3- 3) سوره اعراف آیه 28