کلم الطیب صفحه 637

آخرین صور معدوم می گردد و تبدیل صور با حفظ ماده مانعی ندارد، چنانچه گذشت.

امر ششم در بطلان تناسخ:

اشاره

قائلین بتناسخ بر پنج دسته اند:

1-نسوخیه که قائلند انسان پس از مردن روحش ببدن انسان دیگری تعلق میگیرد اگر خوب باشد روحش ببدن نیکان،از انبیاء و اولیاء و صلحاء و اگر بد باشد ببدن کفار و فجار تعلق میگیرد و این را تناسخ مینامند.

2-مسوخیه که معتقدند روح انسانی پس از مردن اگر از نیکان باشد بحیوانات پسندیده و مفیده مانند بلبل،قمری،کبوتر،آهو،بره و نحو اینها و اگر از بدان باشد بحیوانات خبیثه مانند سگ،خوک،بوزینه و امثال اینها تعلق میگیرد و این را مسخ گویند.

3-فسوخیه که میگویند روح انسانی پس از مردن به نباتات مفیده مانند گلها و میوه ها یا نباتات تلخ و بدبو نظیر حنظل و نحو آن بحسب نیکی یا بدی آن تعلق میگیرد و آن را فسخ گویند.

4-رسوخیه که قائلند روح انسانی پس از مردن بجمادات تعلق میگیرد، نفوس خیره بمعادن ذی قیمت از قبیل جواهرات و طلا و نقره و نفوس شریره بمعادن پست،و این را رسخ نامند.

دستۀ دیگری هستند که قائلند روح انسانی ابتداء تعلق بجمادات و پس از آن بنباتات و بعد از آن بحیوانات و سپس بانسان تعلق میگیرد.

و تمام این اقوال باطل و پوچ است و قطع نظر از اینکه هیچ دلیلی بر مدعای خود نداشته و مجرد حدس و تخمین است و بواسطه تشابهی که در باره بعضی از این انواع با بعضی دیگر یافته اند قائل باین ترهات شده اند،ضرورت دین بلکه جمیع ادیان الهی و دلیل عقل بر خلاف آنها قائم است.

اما قول اول که معروف ترین آنهاست گوئیم هرگاه روح عمر و مثلا پس از مردن ببدن زید تعلق گیرد آیا بدن زید نیز روحی داشته یا بدون روح بوده؟