کلم الطیب صفحه 64

موضوع یعنی محلی که قائم باو باشد موجود نمیشود و موضوعش هم باید جسم باشد نظیر شیرینی در قند و سفیدی در برف.

هشتم از صفات ثبوتیه صدق است:

صدق بنا بر مشهور مطابق بودن خبر با واقع(مخبر عنه)است و کذب خلاف او است و بنا بر قول نظام صدق مطابق بودن با اعتقاد مخبر(خبر دهنده)است اگر چه خلاف واقع باشد و کذب مخالف بودن با اعتقاد او است و لو مطابق با واقع باشد و استشهاد کرده است بآیه شریفه إِذٰا جٰاءَکَ الْمُنٰافِقُونَ قٰالُوا نَشْهَدُ إِنَّکَ لَرَسُولُ اللّٰهِ وَ اللّٰهُ یَعْلَمُ إِنَّکَ لَرَسُولُهُ وَ اللّٰهُ یَشْهَدُ إِنَّ الْمُنٰافِقِینَ لَکٰاذِبُونَ (1)(وقتی آمدند منافقان نزد تو گفتند شهادت میدهیم که تو پیغمبر خدائی و خدا هم میداند که تو پیغمبر او هستی ولی شهادت میدهد که منافقان دروغ میگویند)که خداوند در این آیه منافقین را در شهادت برسالت پیغمبر اکرم دروغگو شمرده و حال آنکه شهادت آنها مطابق با واقع(رسول خدا بودن نبی اکرم)ولی مخالف اعتقاد آنها بوده است.

لکن حق این ستکه صدق همان مطابق بودن خبر با واقع است برای اینکه هرگاه خبر مطابق با واقع نباشد اطلاق کذب بر او میشود اگر چه مطابق اعتقاد مخبر(خبر دهنده)باشد و اگر مطابق با واقع باشد اطلاق صدق بر او توان کرد و لو معتقد مخبر نباشد و تفسیر آیه شریفه که نظام بآن تمسک نموده این ستکه وَ اللّٰهُ یَشْهَدُ إِنَّ الْمُنٰافِقِینَ لَکٰاذِبُونَ فی اظهار ایمانهم و اعتقادهم-یعنی-خداوند شهادت میدهد که منافقان در اظهار ایمان و اعتقادشان دروغگو هستند باین معنی که ایمان و اعتقاد برسالت پیغمبر ندارند و بدروغ اظهار میکنند ولی ناگفته نماند که مدار حرمت شرعی کذب خلاف اعتقاد بودن است و اگر کسی حقیقه بصدق خبری معتقد باشد و بگوید فعل حرامی مرتکب نشده اگر چه خلاف واقع باشد.

و مراد از اینکه خداوند صادق است این ستکه اخباری را که راجع بمبدا