کلم الطیب صفحه 642

زوال روح حیوانی احتیاج بشهادت و اظهار عقیده ندارد.

5-اخباری که دلالت دارد بر بقاء ارواح و تعلق آنها بقالب مثالی و اجتماع ارواح سعداء در وادی السلام و بهشت عالم برزخ،و اجتماع ارواح اشقیاء در وادی برهوت و جهنم عالم برزخ و تشرف ارواح مؤمنین بزیارت پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و ائمه طاهرین(ع)مؤید این مدعاست.

و صدر المتألّهین قائل شده که موت بنابر حرکت جوهری عبارت از تکمیل نفس و رسیدن هر فردی از افراد بشر است بمنتهای کمالی که لائق باوست بواسطه آنچه از سعادت یا شقاوت تحصیل کرده-یعنی-اگر از سعداء باشد موت رسیدن او بمنتها درجه شرافتی است که بحسب استعداد وجودش لایق باو میباشد و اگر از اشقیاء است رسیدن او بمنتها درجه خذلانی است که بحسب استعداد وجودش سزاوار باو میباشد.

و این کلام با آنچه متذکر شدیم که موت انتقال از نشئۀ بنشئۀ دیگر است منافات ندارد (1).

علل و اسباب موت:

برای موت دو نوع اسباب است:اسباب ظاهری و اسباب باطنی:

اسباب ظاهری عبارت از خللی است که در کارخانه بدن واقع میشود و این خلل گاهی موجب حدوث مرض می گردد و مرض اگر قابل علاج باشد مرتفع می شود و اگر قابل علاج نباشد یا موجب از کار افتادن و فلج ساختن عضوی میگردد و باعث فساد بدن و مرگ آن میشود و این نوع از مرگ را مرگ طبیعی گویند.