کلم الطیب صفحه 650

امر دوم:

در آیات قرآنی گاهی نسبت توفی را بذات اقدس حق داده میفرماید: «اللّٰهُ یَتَوَفَّی الْأَنْفُسَ حِینَ مَوْتِهٰا» (1)(خداوند نفس ها را هنگام مرگشان میگیرد)و گاهی بملک الموت نسبت داده میفرماید: قُلْ یَتَوَفّٰاکُمْ مَلَکُ الْمَوْتِ الَّذِی وُکِّلَ بِکُمْ» (2)(بگو روحهای شما را ملک الموت که موکل بر شماست میگیرد)و گاهی بملائکه نسبت داده میفرماید: «فَکَیْفَ إِذٰا تَوَفَّتْهُمُ الْمَلاٰئِکَهُ یَضْرِبُونَ وُجُوهَهُمْ وَ أَدْبٰارَهُمْ» (3)(پس چگونه است حال ایشان زمانی که ملائکه روحهایشان را میگیرند درحالی که بر رویها و - پشت هایشان می زنند)و بعضی توهم کرده اند که بین این آیات تنافی هست و این توهم فاسدی است،زیرا چنانچه گذشت توفی اخذ بقوه و مانند اماته و احیاء و خلق و رزق از افعال حقتعالی است و افعال خداوند گاهی بدون واسطه و گاهی با واسطه از حضرتش صادر میشود و پیداست که اخذ واسطه،اخذ ذی الواسطه و اخذ مأمور،اخذ امیر و اخذ رسول،اخذ مرسل(فرستنده است).

و بعید نیست بگوئیم بعضی از نفوس زکیه را خداوند بدون واسطه ملک- الموت و بعضی را بواسطه او اخذ میکند و ملک الموت نیز بعضی از نفوس را خودش و بعضی را بواسطه اعوان خود از ملائکۀ که تحت امر او میباشند اخذ نماید و در هر صورت بین آیات تنافی نیست.

امر سوم-در رد بعضی از شبهات:

بعضی در مورد قبض ارواح اشکالاتی نموده اند:

1-چگونه ممکن است ملک الموت در آن واحد نفوس بسیار را در اماکن مختلفه و دور از یکدیگر قبض کند؟

2-چنانچه متذکر شدید روح مجرد است و مجرد قابل اخذ و

1- 1) سوره زمر آیه 42
2- 2) سوره سجده آیه 11
3- 3) سوره محمد(ص)آیه 29