کلم الطیب صفحه 654

می شود.

و از شواهد بزرگ این معنی این ستکه در هیچ یک از اخبار وارده در این باره لفظ حضور یا آمدن بالای سر محتضر ندارد،بلکه بالفاظ میبیند و میشناسد و نحو اینها تعبیر شده.

و از این بیان اشکالات دیگری که در موارد دیگر شده نیز مرتفع میشود، مانند خبری که از حضرت صادق علیه السّلام روایت شده که فرمود حسین علیه السّلام با جد و پدر و مادر و برادرش در عرش،زوار و عزادارانش را می بیند و در حق آنها دعا میکند که مراد عرش احاطه است،چنانچه در قرآن میفرماید: «الرَّحْمٰنُ عَلَی الْعَرْشِ اسْتَویٰ» (1)(مقصود عرش احاطه است،زیرا خداوند منزه از مکان است).

و پوشیده نماند که این مرتبه از احاطه و سعه از خصائص محمد و آل محمد صلوات اللّه علیهم است ولی سایر انبیاء اگر چه باختلاف مراتب در سعه و ضیق مختلفند لکن دارای این مرتبه از سعه نیستند،لذا در زیارت آنها بطور غیاب میگوئی:«السلام علی آدم صفوه اللّه السلام علی نوح نبیّ اللّه»تا«السلام علی عیسی روح اللّه»ولی در زیارت پیغمبر صلی اللّه علیه و آله و همچنین ائمه هدی(ع)بنحو تخاطب میگوئی:السلام علیک یا رسول اللّه السلام علیک یا امیر المؤمنین تا آخر چنانچه در زیارت حضرت معصومه و سایر زیارات دارد.

امر پنجم در حضور شیطان نزد محتضر

در بعضی از اخبار دارد که هنگام احتضار شیطان نزد محتضر حاضر شده و بسا ایمان او را می رباید و از او بعدیله(عدول دهنده ایمان بکفر)تعبیر کرده اند و دعاء عدیله را که مشتمل بر اعتقادات است باین مناسب عدیله گفتند-یعنی-جلوگیر از عدیله است.