کلم الطیب صفحه 665

و مبرات آنها فرحناک می شوند و بامور وارده بر اهل و اولاد خود خوشنود یا متألم میگردند.

امر پنجم در مثوبات و عقوبات عالم برزخ:

مثوبات و عقوبات وارده بر انسان در عالم برزخ متناسب با همان عالم و قالب مثالی است.

بنابراین اخباری که دارد قبر برای مؤمن باغی از باغستان های بهشت است که وسعت آن بقدر مد بصر بوده و با فرش های بهشتی مفروش و از گلها و ریاحین و نعم الهی مشحون،و ملائکه هر روز با تحف و هدایا بر مؤمن نازل میشوند.

و برای کافر گودالی از گودال های جهنم و مملو از زقوم و حمیم مارها و عقرب ها و آتش بوده و ملائکه با عمودها و تازیانه های آتشی بر وی وارد می شوند،مراد از قبر محل تنعم و تعذیب روح و نعمت و عذاب آن روحانی و برزخی و مناسب با همان عالم است،و ایمان و اخلاق حسنه و اعمال صالحه،یا کفر و اخلاق رذیله و اعمال قبیحه است که انیس و جلیس آدمی میباشند.

و نکاتی را در اینجا لازم است متذکر شویم:

1-عالم برزخ و مثال یک حقایق موجوده و آفریده شده حضرت پروردگار است نه اینکه مجرد صور خیالیه باشد که بتصرف نفس در عالم خیال موجود شود، چنانچه عقیده صدر المتألهین است.

2-لازم نیست هر که در عالم برزخ معذب شود الی الابد معذب باشد؛ بلکه بسا باشد تا مدتی که مستحق عذاب است معذب گردد و پس از آن