کلم الطیب صفحه 710

و اخبار نیز در این باره متواتر است،بنابراین اعتقاد باصل میزان لازم و انکار آن موجب خروج از دین است.

مقصد دوم در حقیقت میزان:

اخبار در حقیقت میزان و اینکه مراد از میزان چیست؟مختلف است و میان مفسرین و ارباب کلام نیز اقوال بسیاری است،بعضی گفتند مراد از میزان عدل است،چنانچه در احتجاج از حضرت صادق علیه السّلام خبری نقل کرده که حضرت در جواب سؤال از اینکه معنای میزان چیست؟فرمود:«العدل»و از آیه شریفه «و نضع موازین القسط»نیز ممکن است این معنی را استفاده کرد.

و بعضی گفتند مراد مجازات است،چنانچه از تفسیر قمی نقل شده و گفته اند که این تفسیر از متون اخبار اخذ شده.

و بعضی گفتند مراد حساب است،چنانچه از کتاب احتجاج از حضرت صادق علیه السّلام روایت کرده که فرمود:مراد قلت حساب و کثرت حساب است.

و بعضی گفتند مراد ظهور قدر مؤمن و خواری کافر است،چنانچه در عرف کسی که دارای رتبه و مقامی باشد میگویند وزین و سنگین است و کسی که دارای اهمیتی نباشد گویند وزنی ندارد.

و بعضی گفتند مراد از میزان انبیاء و اوصیاءاند،چنانچه از کافی و غیره از حضرت صادق علیه الصلاه و السلام روایت شده که فرمود:«هم الانبیاء و الاوصیاء»و در کفایه الموحدین است که فرمود«نحن الموازین».

و بعضی گفتند مراد موازنه نفوس و اشخاص است با یکدیگر چنانچه از تفاسیر عامه نقل شده.

و بعضی گفتند ترازوئی است که دارای دو کفه است،یکی کفه حسنات و دیگر سیئات و بر طبق این معنی نیز اخباری نقل کرده اند.

ولی آنچه بنظر انسب است«و العلم عند اللّه»این ستکه میزان هر چیزی مناسب