کلم الطیب صفحه 728

اما اطفال:

خلافی در میان امامیه نیست که اطفال مؤمنین داخل بهشت میشوند نه از جهت استحقاق،چون قلم تکلیف بر آنها جاری نشده و ایمان در آنها محقق نگردیده است،بلکه بواسطه کرامت و احترام پدران و مادران آنها و بواسطه تسلی دل آنها از مصیبتی که از فراق و موت اینان بر آنها وارد شده،بلکه ممکن است اطفال خردسال از پدر و مادر خود شفاعت کنند،چنانچه بر طبق این معنی اخباری وارد شده و در مقام تفضل هم مانعی ندارد.

و اما اطفال کفار چون کرامتی برای پدران و مادران آنها نیست و خودشان هم ایمان نداشته داخل بهشت نمیشوند و چون تکلیف بر آنها محقق نشده وارد جهنم هم نمیگردند،بنابراین ممکن است خدای رحیم برای آنان مکانی غیر از بهشت و جهنم قرار دهد و آنها را ببعضی از نعم متنعم سازد و خبری که دارد خداوند آتشی قرار دهد و پیغمبر یا ملکی بر آنان مبعوث کند و او آنان را امر کند که داخل آتش شوید هر که داخل شد آتش بر او سرد و سلامت گردد و هر که نافرمانی کرد داخل آتش شود قطعی الصدور نیست و با قواعد عدل هم سازش ندارد و سکوت در این باره بهتر است،چنانچه علامه مجلسی از کلینی از زراره روایت کرده که گفت:از حضرت صادق علیه السّلام پرسیدم چه میگوئی در اطفالی که پیش از بلوغ از دنیا رفته اند فرمود:از رسول خدا صلی اللّه علیه و آله از احوال ایشان سؤال کردند فرمود:خدا داناتر است بآنچه ایشان خواهند کرد حضرت فرمود یعنی که دست از ایشان بردارید و در باب ایشان سخنی نگوئید و علم آن را بخدا بگذارید.

اما مجانین و قاصرین و مستضعفین:

-یعنی-کسانی که حجت بر آنها تمام نشده باشد یا از جهت ضعف عقول آنها،یا از جهت نرسیدن دعوت بآنها،یا از جهت کری و کوری و لالی آنها،یا از اغفال پدران و مادران و مربیان آنها،یا اغفال اهل ملت آنها،یا جهات دیگر،اینان اگر لیاقت بهشت از جهتی(مانند کرامت و احترام دیگران)پیدا کنند از روی تفضل داخل بهشت شوند و اگر لیاقتی نداشته باشند،از جهنم معافند و حکم آنها حکم اطفال کفار است و خبری که در باره