کلم الطیب صفحه 729

اطفال کفار(راجع بقرار دادن تکلیف برای آنها نقل شده در باره اینها نیز نقل کرده اند و کلامی که در آنجا تذکر دادیم در اینجا نیز وارد است و بالجمله باید دانست که چون بدلیل عقل ثابت و محقق شده که خداوند عادل است و تا اتمام حجت نسبت ببندگان ننماید آنان را عذاب نمیکند،لذا در باره این دسته از بندگان خود نیز آنچه مقتضای عدالت و لطف و کرم اوست رفتار خواهد کرد.

اما مرجون لامر اللّه:

در قرآن میفرماید: «وَ آخَرُونَ مُرْجَوْنَ لِأَمْرِ اللّٰهِ إِمّٰا یُعَذِّبُهُمْ وَ إِمّٰا یَتُوبُ عَلَیْهِمْ وَ اللّٰهُ عَلِیمٌ حَکِیمٌ» (1)(و گروه دیگری هستند که مؤخر داشته شده اند برای فرمان خدا-یعنی-کار ایشان بسته بمشیت الهی است اگر خواهد آنها را عذاب کند و اگر خواهد توبه ایشان بپذیرد و خدای دانا و حکیم است).

و چنانچه از بعضی اخبار استفاده میشود اینها گروهی هستند که نه مؤمنند و نه کافر،بلکه از شرک و جحود در آمده ولی ایمان نیاورده اند و اینان مستحق عذابند چون ایمان نیاورده و مقصر بوده اند و اگر عذاب شوند خلاف عدل نیست ولی چون مشرک و معاند و جاحد نبوده اند ممکن است خداوند آنها را عفو کند لکن نه اینکه آنان را داخل بهشت نماید چون بهشت مخصوص اهل ایمان است،بلکه تنها رفع عذاب از آنان کند و مراد از یتوب علیهم همین نجات از عذاب میباشد.

و در بعضی اخبار دارد که اینان قومی از مشرکین بودند که با مسلمین مقاتله نمودند ولی بعدا دست از شرک برداشتند لکن ایمان در قلوب آنان داخل نشده بود،ولی چنانچه مکرر تذکر داده ایم اکثر اخباری که در تفسیر آیات روایت شده بیان مصادیق است نه اینکه انحصار را برساند و باصطلاح بیان مورد است و با اینکه آیه را حمل بر عموم کنیم منافات ندارد.

اما اولاد زنا:

در بعضی اخبار دارد که داخل بهشت نمیشوند و بواسطه