کلم الطیب صفحه 730

بغض اهل بیت داخل جهنم میگردند ولی این اخبار بر فرض صدور،محمول بر اقتضاء است نه علیت تامه-یعنی-مقتضیات کفر و ضلالت و عداوت اهل بیت در باره ولد زنا بیشتر است وگرنه مسلوب الاختیار نیست و برای او ممکن است که تحصیل ایمان و اعمال صالحه کند،نظیر اطفال کفار که مقتضیات کفر در آنها بیشتر از اطفال مؤمنین است،و اطفال فساق و فجار که مقتضیات فسق و فجور در آنها بیشتر از اطفال صلحاء است،و نظیر اطفال علماء و دانشمندان که مقتضیات علم در آنها بیشتر از اطفال عوام است،لکن هیچ کدام از اینها علیت تامه ندارند، بلکه قابل تخلف است،بنابراین مجرد اینکه کسی ولد زنا باشد موجب کفر و ضلالت نیست،زیرا تقصیری از این جهت متوجه او نمیباشد،بلکه مقصر پدر و مادر اوست و این مبحث را بطور کامل در جلد اول در مبحث افعال عباد تذکر داده ایم بآنجا رجوع شود (1).