کلم الطیب صفحه 735

آسمانهای هفتگانه و زیر عرش الهی است،و همچنین خبری که از سلمان و ابی- هریره از امیر المؤمنین علیه السّلام روایت شده که در جواب جاثلیق فرمود:بهشت تحت عرش و جهنم تحت ارض سفلی(هفتم طبقه زمین)است ولی از آیه شریفه مطلب کشف نمیشود،زیرا کلام منتهی میشود باینکه سدره المنتهی کجاست؟و خبر نبوی و علوی نیز خبر واحد و ضعیف السند هستند و نمیتوان مدرک اعتقاد قرار داد،و آنچه محتمل است در این مورد گفته شود(آن هم برای رفع استبعاد نه اینکه مدرک اعتقاد قرار داده شود).این ستکه گوئیم چنانچه دانشمندان هیئت جدید معتقدند کرۀ زمین قطعۀ از کره شمس بوده که منفصل شده و پس از انفصال محترق و در غایه درجه حرارت بوده ولی بواسطه بعدش از کره شمس و گذشتن زمان طولانی سطح کره برودت و سردی پیدا کرده و هوای مجاور آن بخار و آب شده و سه ربع کره را احاطه کرده و یک ربع آن که ظاهر است بعض قطعاتش منجمد،و تشکیل کوه ها را داده و لکن در تخوم ارض و مغز زمین آن حرارت بقوت خود باقی مانده است،چنانچه مشاهده میشود که در هر 30 متر زمین یک درجه حرارت موجود است و اگر 60000 هزار متر پائین روند حرارت 2000 درجه میشود و هر جسم یا فلزی آنجا بگذارند فوری محترق و آب میشود،بنابراین ممکن است جهنم آخرین طبقات زمین باشد.

و نیز گذشت که کره زمین با تمام منظومه شمسی و خود شمس یک حرکت مستقیمه بطرف ستاره وگا دارند و بالاخره بآن کره نزدیک و متصل میشوند.

ممکن است بهشت در آن کره باشد که فوق سماوات سبع و تمام منظومه شمسی میباشد،و ممکن است پس از اتصالات این کرات کوه ها مندک شود و زمین شکاف پیدا کند و مغز زمین ظاهر و بارز شود،چنانچه مضمون آیات است و اهل نجات از این کره زمین بتوسط صراط ببهشت که در کره وگا تحت العرش و نزد سدره المنتهی است وارد شوند و اهل عذاب در همین تخوم زمین که ظاهر شده بیفتند و از حرارت زمین که زیر آنها و حرارت خورشید که فوق آنهاست بسوزند.