کلم الطیب صفحه 77

و بطلان عقیده آنها ظاهر است.

و اشاعره نیز قائلند که خداوند در قیامت دیده میشود و عجب اینست که اینها با اینکه خداوند را مجرد میدانند قائل بصحت رؤیت شده اند و چون این قول خلاف عقل و وجدان است لذا بعضی از آنها خواسته اند آن را توجیه کنند گفتند مراد از رؤیت خروج شعاع و انطباع نیست بلکه مراد حدوث حالتی است که مورث علم باو میشود.

و بعضی دیگر گفتند خداوند روز قیامت مانند بدر منیر ظاهر میشود.

ولی تمام این اقوال باطل است زیرا احاطه بذات مقدس واجب الوجود برای ممکن محال است.

پنجم از صفات سلبیه اینست که خداوند شریک ندارد:

اشاره

و مراد از نفی شریک همان معنی توحید است که اصل اول از اصول دین میباشد و توحید بر پنج قسم است.

اول-توحید ذات

یعنی واجب الوجود یکی است و عدیل و نظیر و مثل و مانند ندارد و مجرد و بسیط من جمیع الجهات است و این مفاد سوره مبارکه توحید است قُلْ هُوَ اللّٰهُ أَحَدٌ اَللّٰهُ الصَّمَدُ لَمْ یَلِدْ وَ لَمْ یُولَدْ وَ لَمْ یَکُنْ لَهُ کُفُواً أَحَدٌ (بگو او است خدای یگانه خدا صمد است-یعنی-سیدی است که حاجتمندان باو رجوع کنند و حال آنکه او بی نیاز است،نزاد و زائیده نشد و احدی کفو و همتای او نیست).

و ادله توحید ذاتی بسیار است و ما بذکر سه دلیل اکتفا میکنیم.

اول- دلیلی است که منسوب بحکماء است و آن این ستکه لازمه هر دو چیز متماثل و شبیه بهم این ستکه حد اقل از دو جزء مرکب باشند یکی ما به الاشتراک یعنی امری که بین آن دو چیز مشترک باشد و دیگر ما به الامتیاز-یعنی-امری که باعث امتیاز هر یک از دیگری شود و الا تعدد و دوئیت محقق نمیشود.