کلم الطیب صفحه 87

مرتبه چهارم-(لبّ اللبّ)توحید انبیاء و اولیاء و مقربان درگاه احدیت است که جز خدا چیزی نمی بیند چنانچه علی علیه السّلام میفرماید:ما رأیت شیئا الا و رایت اللّه قبله و بعده و معه(یعنی ندیدم چیزی را مگر اینکه خدا را پیش از آن و بعد از آن و با آن دیدم)و این مرتبه را حکما مرتبه فنا مینامند.

چهارم از اقسام توحید توحید عبادتی است:

باین معنی که عبادت و بندگی مختص به واجب الوجود است و غیر او سزاوار پرستش و لایق عبودیت نیست و این معنی مطابقی کلمه طیبه لا اله الا اللّه است(یعنی معبودی جز خدا نیست.)

و دلیل بر این مطلب این ستکه پس از آنکه ثابت شد خداوند را شریکی در ذات و افعال نیست و تمام خیرات و فیوضات و نعم و الطاف از جانب اوست عقل حکم میکند که جز ذات پاک او احدی لایق پرستش نیست برای اینکه غیر او ممکن و سرتاپا احتیاج و مقهور اراده حق تبارک و تعالی است و واجب الوجود و غنی بالذات و قادر مطلق منحصر باوست.

علاوه بر اینکه انسانی که خداوند او را اشرف موجودات قرار داده و همه آنها را بطفیل وجود او و برای انتفاع او آفریده است چگونه زیر بار پرستش بتی که بدست خود میتراشد و یا آتش و آفتاب و ستارگانی که برای استفاده او خلق شده اند و یا موجودات دیگر که در امکان و احتیاج مانند او هستند میرود، زهی نادانی و نفهمی!

و مخالفین توحید عبادتی نیز بسیارند مانند بت پرستان،آفتاب پرستان ستاره پرستان،درخت پرستان،و عبده ملائکه و جن و انبیاء و طائفه از صوفیه که قائلند در وقت نماز باید صورت مرشد و قطب را در نظر گرفت و غیر اینها از طوایف دیگر.

و جمیع این عقاید باطل و شرک و منافی با توحید عبادتی است.

و در اینجا از ذکر چند نکته ناگزیریم: