متن و ترجمه توحید صدوق صفحه 16

1- أی محیت.

2- ذکر العمود فی الأحادیث کثیر، و هذا الکلام تمثیل لوضع عمود الامر النازل من عرش اللّه تعالی علی کاهل صاحب الامر علیه السلام الذی عبر عنه بالحوت کما عبر عن النبیّ صلّی اللّه علیه و آله و سلم بالنون، و اطلاق العمود علی الامر القائم علیه أمر آخر من الأمور المجرده غیر قلیل فی لسان الشرع و غیره کما ورد فی الحدیث «الصلاه عمود الدین» و المراد من العمود هنا کما یستفاد من اخبارنا هو علم الامام الذی علیه یقوم أمر الخلائق من التکوین و التشریع، و کونه من یاقوته حمراء تعبیر عن تلک الحقیقه بأنفس جوهر من الجواهر الجسمانیه کما هو الشأن فی السنه أصحاب الوحی إذا حاولوا بیان حقائق العوالم التی فوق عالمنا هذا، فانهم یعبرون عن تلک الحقائق بنفائس جواهر هذا العالم اذ لیست عندنا ألفاظ و مفاهیم تحکی عن تلک الحقائق، و الأرض السابعه هی هذه الأرض التی هی قرار الإنسان و غیره ممّا یحتاج إلیه لحیاته الدنیویه و هی سابعه الاراضی السبع التی ستّ منها فی السماوات علی ما فصل فی حدیث مذکور عن الإمام الرضا علیه السلام.

رَأْسُهُ تَحْتَ الْعَرْشِ وَ أَسْفَلُهُ عَلَی ظَهْرِ الْحُوتِ فِی الْأَرْضِ السَّابِعَهِ السُّفْلَی فَإِذَا قَالَ الْعَبْدُ لَا إِلَهَ إِلَّا اللَّهُ اهْتَزَّ الْعَرْشُ (1) وَ تَحَرَّکَ الْعَمُودُ وَ تَحَرَّکَ الْحُوتُ فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی اسْکُنْ یَا عَرْشِی فَیَقُولُ کَیْفَ أَسْکُنُ وَ أَنْتَ لَمْ تَغْفِرْ لِقَائِلِهَا (2) فَیَقُولُ اللَّهُ تَبَارَکَ وَ تَعَالَی اشْهَدُوا سُکَّانَ سَمَاوَاتِی أَنِّی قَدْ غَفَرْتُ لِقَائِلِهَا.

ترجمه:

بهمین اسناد فرمود که رسول خدا (صلی الله علیه و آله) فرمود که خدای عز و جل را عمودی است از یاقوت سرخ که سرش در زیر عرش است و پائین و زیرش بر پشت ماهی در زمین هفتم که از همه طبقات زمین زیرتر است پس چون بنده لا إِلهَ إِلَّا اللَّهُ بگوید عرش بلرزه در آید و آن عمود بجنبد و ماهی حرکت کند پس خدای تبارک و تعالی میفرماید که ای عرش من آرام بگیر عرش عرض میکند که آرام نمیگیرم و بنا بر بعضی از نسخ توحید آیا آرام میگیرم و تو گوینده آن را نمیامرزیدی پس خدای تبارک و تعالی میفرماید که ای ساکنان آسمانهای من گواه باشید که من گوینده آن را آمرزیدم

حدیث 21

21- حَدَّثَنَا أَبُو الْحُسَیْنِ مُحَمَّدُ بْنُ عَلِیِّ بْنِ الشَّاهِ الْفَقِیهُ بِمَرْوَرُوذٍ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو بَکْرٍ مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اللَّهِ النَّیْسَابُورِیُّ قَالَ حَدَّثَنَا أَبُو الْقَاسِمِ عَبْدُ اللَّهِ بْنُ أَحْمَدَ بْنِ عَبَّاسٍ الطَّائِیُّ بِالْبَصْرَهِ قَالَ حَدَّثَنِی أَبِی فِی سَنَهِ سِتِّینَ وَ مِائَتَیْنِ قَالَ حَدَّثَنِی عَلِیُّ بْنُ مُوسَی الرِّضَا ع سَنَهَ أَرْبَعٍ وَ تِسْعِینَ وَ مِائَهٍ(3)