میراث حوزه اصفهان جلد 1 صفحه 190

مستلزم مفاسد بسیار نفرموده اند،و این منافات با اسها که از رحمت و مبتنی است بر ضربی از حکمت و مصلحت ندارد.

و لهذا عالی حضرات:رئیس المحدّثین محمّد بن بابویه،و محمّد بن الحسن بن الولید،و ثقه الإسلام محمّد بن یعقوب کلینی قائل به اسهای آن حضرت شده اند،و می نماید که حق با ایشان باشد،چه تأویل اخباری که دلالت دارد بر اسهای آن حضرت- چنانچه در طریق عامّه و خاصّه مذکور است-بی وجه خواهد بود.

و حمل این اخبار بر تقیّه،و خصوصا اخبار ابتدائیّه که معصوم در آن اخبار،بی سابقۀ سؤال،ابتدا فرموده بیان نموده اند-مانند صحیحۀ سعید اعرج-بی وجه تر خواهد بود، چنانچه بر متأمّل زیرک صاحب هوش مفتوح الکوش پوشیده نیست.فعلیک بالتأمّل الصادق مع ملاحظه أطراف الکلام،و العلم عند اللّه و عند أهله علیهم السّلام.

فصل تحقیقی راجع به عقائد صوفیّه و اقسام آنها

راقم حروف گوید: آنچه آخوند مرحوم در أوّل جواب ذکر کرده که فرقۀ صوفیّه ناجیه عمل به ظواهر شرع شریف نبوی صلّی اللّه علیه و آله کنند با آنچه از شیخ ایشان-که به اعتقاد او در هر باب افضل از جمیع مشایخ صوفیّه بود-نقل فرموده منافات دارد،چه در ظاهر شرع آن حضرت نیست که چون مؤمن کامل در تشهّد أوّل به مقام حضور رسد سلام گوید،و از نماز منصرف شود،و نماز را تمام نکند،چنانچه از ظاهر جواب شیخ مرحوم ظاهر می شود.

با آنکه فرق میان طریقۀ فقها که مبتنی بر ظاهر شرع است،و طریقۀ صوفیّه بسیار