- سرآغاز 1
- مقدّمه [محقق] 41
- اشاره 41
- [مقدّمه] 45
- تفاوت قوس النهار و قوس اللیل 47
- طول 48
- نصف النهار 48
- در بیان حرکت انتقالی زمین 49
- مطلب اوّل 53
- طریق اوّل:به شاخص قائم. 53
- اشاره 53
- طریق دوّم برای تعیین ظهر:شاخص افقی است. 56
- طریق چهارم: [آنکه در هر شهری در زمین مسطّحی یک شاخص یک متری مثلا بخطّ قائم نصب کنیم] 58
- طریق پنجم: [آنکه اوّل ظهر وقتی است که سایۀ شاخص به نهایت کوتاهی رسیده،و شروع به بلند شدن نماید] 60
- مطلب دوّم 62
- اشاره 62
- طریق اوّل: [طبق علاماتی که در کتب فقهیّه ضبط شده است] 62
- طریق دوّم: [توسط قبله نما] 63
- قاعدۀ پیدا کردن اختلاف شب و روز در هر نقطه 66
- وضع کعبه و اطراف آن 66
- مقدّمه [محقق] 67
- اشاره 67
- المقام الأوّل: 69
- المقام الثالث: 73
- المقام الخامس: [هل یتوقّف القبض علی إذن الواقف أو لا؟] 78
- المقام الرابع: 78
- المقام السادس: 80
- المقام السابع: 80
- المقام التاسع: [هل یشترط الفوریّه فی القبض؟] 83
- المقام الحادی عشر: [إذا کان البطن الأوّل متعدّدا] 84
- المقام العاشر: [القبض المعتبر شرعا فی الوقف بالنسبه إلی البطن الأوّل] 84
- المقام الثانی عشر[و الثالث عشر]: [أنّ قبض الولیّ لما هو ولیّ علیه کقبضه] 85
- المقام الرابع عشر: [الموقوف فی ید الموقوف علیه بالغصب أو المقبوض بالعقد الفاسد هل یکون حکمه حکم القبض المأذون فیه؟أو لا؟] 87
- المقام الخامس عشر: [اشتراط مضیّ الزمان فی القبض الحادث] 88
- المقام السادس عشر: [لو کان الموقوف منقولا أو غیر منقول...] 88
- المقام الثامن عشر: [وقف الدار المستأجره و الموصی بخدمته] 89
- پیشگفتار مصحّح 93
- اشاره 93
- [ترجمه و شرح خطبه] 105
- اشاره 105
- منطقهم الصّواب: 111
- و ملبسهم الاقتصاد: 111
- و مشیهم التّواضع: 112
- غضّوا أبصارهم عمّا حرّم اللّه علیهم: 115
- و وقفوا أسماعهم علی العلم النّافع لهم: 122
- نزلت أنفسهم منهم فی البلآء کالّذی نزلت فی الرّخآء : 125
- لو لا الاجال الّتی کتب اللّه علیهم لم تستقرّ أرواحهم فی أجسادهم طرفه عین شوقا إلی 126
- عظم الخالق فی أنفسهم فصغر ما دونه فی أعینهم: 128
- فهم و الجنّه کمن قد راها فهم فیها منعّمون-و در أمالی:متّکئون است -و هم و النّار 130
- قلوبهم محزونه: 131
- و شرورهم مأمونه: 132
- و حاجاتهم خفیفه: 133
- و أجسادهم نحیفه: 133
- و أنفسهم عفیفه: 133
- صبروا أیّاما قصیره أعقبتهم راحه طویله: 134
- تجاره مربحه یسّرها لهم ربّهم: 134
- أرادتهم الدّنیا و لم یریدوها و أسرتهم ففدوا أنفسهم منها: 135
- أمّا اللّیل فصافّون أقدامهم تالون لأجزآء القران یرتّلونه ترتیلا(إلخ): 136
- إن زکّی أحدهم(إلخ) : 140
- فهم لأنفسهم متّهمون: 140
- و من أعمالهم مشفقون : 140
- و حزما فی لین: 142
- و إیمانا فی یقین: 142
- و حرصا فی علم: 143
- و قصدا فی غنی: 144
- و خشوعا فی عباده: 144
- و طلبا فی حلال: 147
- و صبرا فی شدّه: 147
- و نشاطا فی هدی: 148
- و تحرّجا عن طمع: 149
- یمسی و همّه الشّکر و یصبح و همّه الذّکر: 151
- یعمل الأعمال الصّالحه و هو علی وجل: 151
- و من أعمالهم مشفقون: 151
- یبیت حذرا و یصبح فرحا حذرا لما حذّر من الغفله و فرحا بما أصاب من الفضل 152
- إن استصعبت علیه نفسه فیما تکره لم یعطها سؤلها فیما تحبّ: 152
- قرّه عینه فیما لا یزول و زهادته فیما لا یبقی: 153
- یمزج الحلم بالعلم: 153
- قلیلا زلله: 156
- خاشعا قلبه: 156
- قانعه نفسه: 159
- حریزا دینه : 160
- میّته شهوته : 160
- منزورا أکله : 160
- سهلا أمره: 160
- الخیر منه مأمول و الشّرّ منه مأمون: 162
- إن کان فی الغافلین کتب من الذّاکرین و إن کان فی الذّاکرین لم یکتب من الغافلین: 163
- یعفو عمّن ظلمه : 164
- و یعطی من حرمه: 164
- و یصل من قطعه: 164
- بعیدا فحشه: 165
- لیّنا قوله: 166
- مقبلا خیره مدبرا شرّه: 167
- فی الزّلازل وقور و فی المکاره صبور: 168
- و فی الرّخاء شکور: 169
- لا یحیف علی من یبغض و لا یأثم فیمن یحبّ: 169
- یعترف بالحقّ قبل أن یشهد علیه: 170
- لا یضیّع ما استحفظ: 170
- و لا یضارّ بالجار : 171
- و لا ینابز بالألقاب: 171
- و لا یشمت بالمصائب : 172
- إن صمت لم یغمّه صمته : 173
- و إن ضحک لم یعل صوته: 173
- و إن بغی علیه صبر حتّی یکون اللّه هو الّذی ینتقم له: 175
- نفسه منه فی تعب و النّاس منه فی راحه: 175
- أتعب نفسه لاخرته و أراح النّاس من نفسه: 175
- بعده عمّن تباعد عنه زهد و نزاهه : 176
- و دنوّه ممّن دنا منه لین و رحمه: 177
- لیس تباعده بکبر و عظمه و لا دنوّه بمکر و خدیعه: 177
- اشاره 203
- مقدّمه [مصحح] 203
- 3)إجازته للسید محمّد مهدی بن محمّد الحسینی البروجردی: 218
- 4)إجازته لشیخ الشریعه فتح اللّه بن محمّد جواد الاصفهانی الشیرازی: 224
- 5)إجازته لمحمّد حسین بن محمّد باقر الیزدی الأردکانی: 234
- مقدّمه [محقق] 248
- اشاره 248
- [تکفیر شیخ الرئیس] 305
- آنچه در خوارزم تألیف کرده: 317
- آنچه در بخارا تألیف کرده: 317
- آنچه در همدان تألیف کرده: 319
- آنچه در ری تألیف کرده: 319
- آنچه در اصفهان تألیف کرده: 328
- آنچه تصریح نشده که در کجا تألیف کرده: 332
- تحقیق در تاریخ تولّد شیخ الرئیس ابو علی ابن سینا 351
- پیشگفتار مصحّح 354
- اشاره 354
- أوّل الکتاب 357
بسمه تعالی (1)
تحقیق در تاریخ تولّد شیخ الرئیس ابو علی ابن سینا
گرچه این فقیر در این چند روزه،مقاله ئی در این موضوع نوشتم و آن در روزنامۀ عرفان(سال 30 شمارۀ 33/1/26/3419)مطبوع و منتشر گردید،لیکن از باب اینکه بعد از طبع و انتشار آن بقول دیگری برخوردم و نیز در آن روزنامه اغلاط چندی در آن مقاله رخ داده،لذا مجدّدا برای تکمیل و تصحیح آن،بدرج آن در روزنامۀ چهلستون مبادرت نمودم؛و اللّه العاصم.
در کتبی که شرح حال و تاریخ تولّد و وفات او نوشته شده،هرچه بنظر رسیده تولّد او در سال 373 هجری قمری است؛و در بسیاری از مواضع،این رباعی را در تاریخ تولّد و وفات وی و فراغت او از تحصیل علوم،ذکر کرده اند:
حجّه الحق ابو علی سینا در شجع آمد از عدم بوجود
در شصا کسب کرد کلّ علوم در تکز کرد این جهان بدرود
که تولّد را 373،و فراغت از تحصیل را 392،و وفات را 427 معلوم کرده.و این رباعی هرجا دیده شده بهمین نحو است،الاّ اینکه در بسیاری از مواضع،وفات او را در 428 نوشته اند؛که با تکز نمیسازد.اگرچه در بسیاری 427 هم نوشته اند.و نیز شجع بر حسب قاعدۀ ترکیب ابجدی در تعیین اعداد،غلط است و باید مرتبۀ عشرات مقدّم بر آحاد-یعنی شعج-باشد،چنانکه در شصا و تکز ذکر شده،لیکن هرجا دیده شده همین
1- (1)) چنین است در دستنوشت مؤلّف.