میراث حوزه اصفهان جلد 5 صفحه 289

برای مؤمن مقرّر ساخت،مرتبه قرب آن حضرت به فرایض (1)و نوافل است (2)که در قرب فرایض (3)مرتبه محبّیّت (4)حاصل می گردد و در قرب نوافل مرتبه محبوبیّت.و (5)چون معنی قرب،غموضی دارد،ناچار است از آنکه آن (6)را توضیحی داده شود:

[در معنای قُرب]

بدان که ذات مقدّس متعال-عزّ شانه-از شایبه قرب مکانی منزّه و (7)مبرّاست،چرا که قرب مکانی متضمّن کون در مکان است و آن مستلزم احتیاج است و احتیاج مستلزم إمکان است (8)و إمکان (9)منافی وجوب وجود؛چنانکه عارف ربّانی،حکیم سنایی (10)- قدّس سرّه (11)-می فرماید:

با مکان آفرین مکان چه کند؟ آسمانگر خود آسمان چه کند؟

کی مکان باشدش ز بیش و (12)ز کم که مکان خود مکان ندارد هم

آسمان دی نبود امروزست باز فردا نباشد او نوزست (13)

پس بدان که معنی قرب به لسان أرباب (14)التّحقیق و العرفان (15)آنست که چون مبیّن شد که:غرض از خلق عالم علوی و سفلی (16)،إیجاد إنسان کامل است (17)چرا که او (18)مظهریّت جمیع صفات (19)جمال و جلال (20)دارد بخلاف باقی مظاهر که هریک (21)مظهر

1- (1)) -فرایض/ M فرائض.
2- (2)) -نوافل است/ M نوافلست.
3- (3)) -فرایض/ M فرائض.
4- (4)) -محبّیّت/ M محبت.
5- (5)) -و/در M زبر دارد.
6- (6)) -آن/ M او.
7- (7)) -و/در M زبر دارد.
8- (8)) -إمکان است/ M امکانست.
9- (9)) -إمکان/در M میم زبر دارد.
10- (10)) -سنایی/ M سنائی.
11- (11)) -قدّس سرّه/ M قدس سره.
12- (12)) -و/در M زبر دارد.
13- (13)) -نوز/ M و R نور.
14- (14)) -أرباب/بای پایانی در M زبر دارد.
15- (15)) -العرفان/در M «ن»زبر دارد.
16- (16)) -سفلی/در M سین زبر دارد.
17- (17)) -کامل است/ M کاملست[کذا].
18- (18)) -او/ M ندارد.
19- (19)) -صفات/در M تاء زبر دارد.
20- (20)) -جلال/در M حرف پایانی زیر دارد.
21- (21)) -هریک/زبر باء در M إظهار گردیده است.