میراث حوزه اصفهان جلد 6 صفحه 458

مدرسه مریم بیگم

-1

دختر شاه صفی (2)بوده،در ابتدای بازار چهارسوق حسن آباد است،از قراری که در تواریخ نوشته شده بدوا گمرک خانه (3)شهر بوده،چون که عجله در بنای آن داشته اند و وجه آن موجب تطویل می شود گمرک خانه را مدرسه کرده اند (4)از وضع و محاذات دهلیز مدرسه معلوم است که بنای گمرک خانه بوده مدتها بود که مخروبه و بایر بود، جناب فخامت نصاب میرزا سلیمان خان رکن الملک در مقام آبادی آنجا برآمدند به مخارجات کلی دایر نشد.حال چند نفر طلبه دارد و شهریانه می دهند به طلاّب، موقوفات در اغلب ولایات دارد به خصوص در اصفهان که موقوفات کلی دارد و هیچیک به تصرّف موقوف علیه نیست.

طومار و کتاب وقفنامچه مفصلی دارد که نزد جناب مستطاب حاجی میرزا جعفر ولد مرحوم آقا میرزا محمّد علی امام جمعه سابق بوده است. (5)متولی این مدرسه بالفعل خدا است و محاسب حضرت حجه اللّه یوم یقوم الحساب. (6)

1- (1)) -ر.ک:الاصفهان،ص 202؛سفرنامه اصفهان،افضل الملک،ص 38؛تاریخ اصفهان و ری، ص 305؛تاریخ فرهنگ اصفهان،ص 115؛آشنایی با شهر تاریخی اصفهان،ص 152؛ تاریخچه اوقاف اصفهان،ص 298؛ریشه ها و جلوه های تشیع و حوزه علمیه اصفهان، ص 271؛خوشنویسی در کتیبه های اصفهان،ص 135.
2- (2)) -مریم بیگم دختر شاه صفی می باشد.
3- (3)) -افضل الملک در سفرنامه خود آن را کاروان سرا نامیده است.
4- (4)) -این بنا به دستور مریم بیگم به سال 1115 ق.تغییر کاربری داده شده است.
5- (5)) -صاحب کتاب تاریخ اصفهان و ری در باب موقوفات این مدرسه آورده است که:«آنرا دختر شاه سلیمان صفوی بنا کرده و موقوفه بسیاری برای طلبه و لوازم آبادانی آن معین کرده حتی از شهرهای جز اسپهان و نیز ملک خریده و وقف بر آنجا نموده تا جائی که از تبریز و بسطام و قزوین و غیرها موقوفه داشته.»
6- (6)) -این مدرسه به جهت عدم توجه،ویران گردیده و موقوفات آن نیز به تصاحب افراد