میراث حوزه اصفهان جلد 10 صفحه 194

گذار او باشد نیز نداشته باشد در این صورت بر او واجب است که دو ماه پی در پی روزه بدارد و مجزی نیست او را شصت مسکین طعام دادن.(1)

و اگر قادر بر دو ماه پی در پی روزه داشتن نیز نباشد مثل آنکه پیر باشد به حدی که نتواند روزه داشت یا مرضی داشته باشد که مانع از روزه داشتن باشد و گمان چاق شدن از آن مرض(2) نداشته باشد در این صورت واجب است بر او شصت مسکین طعام دادن، و دلیل(3) قول دویم اگرچه ضعیف است، لیکن رعایت آن به احتیاط اقرب است.

و هرگاه شخصی در یک روز(4) دو مرتبه(5) یا زیاده افطار به حلال(6) نماید، قضای آن روز بر او مکرر واجب نیست(7) و در مکرر شدن کفاره علماء خلاف نموده اند.(8)

جمعی گفته اند که: کفّاره مکرر نمی شود و به یک کفّاره اکتفا می نماید.(9)

و بعضی گفته اند که: اگر خصوص جماع در یک روز [40] از کسی مکرّر واقع شود کفّاره نیز واجب است که مکرر شود.(10)

و بعضی گفته اند که: اگر منافی روزه از چند جنس باشد، مثل چیز خوردن و جماع کردن، کفاره مکرر می شود(11)؛ و اگر از یک جنس باشد، مثل جماع کردن، هرگاه مکرر شود،

1- 1) ج: «دادن».
2- 2) ج: «از آن مرض».
3- 3) ج: «و دلیل».
4- 4) م: «روزه» و ج: + «یک دفعه یا».
5- 5) ج: «دفعه».
6- 6) ج: «به حلال».
7- 7) ج: «است».
8- 8) تفصیل و اقوال این مطلب در المهذب البارع، ج 2، ص 45 47، آمده است.
9- 9) الوسیله، ص 146، احکام الصوم؛ تحریر الأحکام، ج 1، ص 482، الفصل الثانی: فی الاحکام؛ المعتبر، ج 2، ص 680، فی تعیین الکفاره، التنقیح الرائع لمختصر الشرائع، ج 1، ص 368، تکرر الکفاره مع تغایر الأیام.
10- 10) بنگرید: الدروس، ج 1، ص 275، درس 72، فی القضاء و الکفاره؛ و یحیی بن سعید حلی در الجامع للشرایع، ص 156 آورده اند که: «فإن افطر علی حرام أو جامع حراما، فعلیه الثلاثه جمیعاً. فإن کرّر الجماع فی یومه تکررت الکفاره نصا. و إن کرّر الأکل أو الشرب، أو أکل ثم جامع أو شرب، فکفاره واحده لأ نّه أفطر بالأول لا بالثانی».
11- 11) صیمری در تلخیص الخلاف و خلاصه الاختلاف، ج 1، ص 338، در مورد این مطلب فرموده اند: «و لو تکرر فعل المفطر غیر الجماع تکررت الکفاره مع تغایر جنس المفطر لا مع اتحاده، إلاّ أن یتخلل التکفیر و هو مذهب القواعد و المختلف»؛ و شهید اول در اللمعه الدمشقیه، ص 47، فرموده اند: «و تکرّر الکفاره بتکرّر الوطئ أو تغایر الجنس أو تخلل التکفیر أو اختلاف الأیام و إلاّ فواحده».