- مقدمه 1
- اشاره 1
- درباره این مجموعه 1
- هوالشکور 1
- مقدمه محقق 8
- اشاره 8
- اشاره 8
- نگاهی به زندگی میر محمدصالح خاتون آبادی 9
- اشارتی به زندگی میر محمّدحسین خاتون آبادی 13
- شیوه تحقیق رساله 14
- آثار و تألیفات 14
- اشاره 18
- قیود هشت گانه تعریف غیبت 19
- اوّل: غیبت انسان باشد 19
- سوم: غایبانه باشد در جلوی او 19
- دوم: معین باشد نه مبهم 19
- مقدّمه در بیان معنی غیبت و تحقیق حقیقت آن 19
- چهارم: آنچه اسناد می دهد در او باشد 20
- هشتم: مردم آن عیب را ندانند 21
- اشاره 21
- باب اوّل: در بیان حرمتِ غیبت و سرّ حرمتِ آن 21
- هفتم: به قصد مذمّت باشد 21
- ششم:آن عیب را در عرف نقص شمارد 21
- آیات و اخبار نهی از غیبت 22
- اخبار عقوبت اخروی غیبت 26
- اخبار عقوبت دنیوی غیبت 28
- باب دوم: در بیان آنکه حرام است شنیدن غیبت و واجب است ردّ آن 28
- باب سوم در اقسام غیبت 30
- نوع اوّل:اقسام آن به اعتبار تعدّد امور قبیحه 30
- اشاره 31
- قسم اوّل: یاد کردن آن به قول 31
- نوع دوم: اقسام آن به اعتبار تعدّد طرق نسبت دادن امور مکروهه 31
- اشاره 32
- اوّل: [نمیمه] 32
- قسم سوم: یاد کردن به کتابت 32
- تتمیم: [اتصاف غیبت به صفات ذمیمه دیگر] 32
- نمیمه در آیات و روایات 33
- حکمت حرمت نمیمه 34
- دوم: کلام ذی اللّسانین و ذی الوجهین 35
- اشاره 37
- باب چهارم: در بیان کیفیت علاج غیبت و طریق محافظت خود 37
- صفات و اسباب دهگانه غیبت 38
- اشاره 38
- اول: متابعت خشم 39
- دوم: همراهی با غیبت کنندگان 41
- اشاره 41
- علاج به منع مصاحبت بطله و فسقه 42
- اشاره 43
- سوم: مبارزه با اعداء از دوستان و اقربا 43
- علاج روایی این صفت ذمیمه 44
- چهارم: در مقام برائت از انتساب امر شنیع 45
- ششم: حسادت 47
- اشاره 48
- هفتم: برای شوخ طبعی و خوش صحبتی 48
- نظر شهید ثانی در سخره و استهزاء 51
- هشتم: ترحّم و خیرخواهی خطاکارانه 51
- نهم: در مقام تعجب و غفلت از شیطان 52
- دهم: عدوات و غفلت منشأ گرفته از تقوی 53
- باب پنجم: موارد جواز غیبت 55
- اوّل تظلّم 55
- اشاره 55
- سوم شهادت 55
- دوم جرح شهود 55
- هفتم وقایت اهل اسلام از ضلالت 56
- چهارم استفتا 56
- ششم نهی از منکر 56
- پنجم نصیحت مستشیر 56
- هشتم اطلاع سامع از موضوع 57
- نهم: اشتهار به لقب و صفت نقص 58
- دهم: استحقاق از جهت فسق 58
- غیبت حیوانات 68
- اشاره 69
- باب ششم: در بیان کیفیت توبه از غیبت و بیان کفاره آن 69
- تنبیهات پنج گانه 75
- استحباب قبول عذر مغتاب 75
- استحلال باید واقعی باشد 75
- در خصوص لفظ استغفار 75
- حکم غیبت کسی که غیبت خود را مباح کند 77
- وجوب نیت در کفاره 79
- موارد لازم در دفع عقاب بهتان و نمیمه 79
- فهرست منابع 81
- اشاره 98
- زندگینامه 98
- تولد 99
- وفات 101
- میر محمد حسین در کلام بزرگان 102
- اساتید 103
- آثار و تألیفات 105
- نسخه شناسی رساله و شیوه تحقیق 108
- در بیان فضیلت زکات 112
- اشاره 112
- وامّا تارِک عقابِ زکات 115
- فضیلت خمس و ثواب آن 117
- مصرف خمس 118
- عقاب تارک خمس 121
- باب اول: بیان مسائل زکات 122
- اشاره 122
- زکات نقره 122
- زکات طلای مسکوک 124
- زکات انگور 127
- زکات غلات 128
- زکات انعام 130
- شرایط وجوب زکات انعام 130
- زکات گوسفند 131
- زکات گاو 132
- زکات شتر 133
- مُستحق زکات 135
- باب دوم: بیان مسائل خمس 136
- اشاره 136
- غنائم 136
- معادن 137
- آنچه به واسطه غواصی به دست می آید 138
- گنج 139
- زمینی که کافر ذمی از مسلمان بخرد 141
- مال حلال مخلوط به حرام 142
- هفتم: زیاده بر مونه سال 143
- مستحق خمس 146
- آشنایی با «فوائد» 153
- اشاره 153
- مقدمه محقق 153
- آشنایی با موءلّف این اثر 155
- ولادت و زادگاه 155
- اساتید و شاگردان 156
- مجازین 157
- مشایخ اجازه 157
- آثار علمی 158
- مؤلّف این اثر از نگاه دیگران 159
- آشنایی با رساله حاضر 161
- سخن پایانی 162
- اشاره 165
- الفائده الاولی: ما یعتبر فی کتب الأخبار 165
- الفائده الثانیه:ما یعتبر فی الحاکم الشرعی 168
- الفائده الثالثه: ما یعتبر فی الحدیث الوصوی 171
- الفائده الرابعه:فائده فی الامامه 172
- الفائده الخامسه: عدم الربا بین الوالد و الولد 173
- الفائده السابعه: حکم تزویج إمرأه فقدت زوجها 175
- الفائده الثامنه: حکم نفوذ أو عدم نفوذ حکم غیر الأهل 181
- الفائده العاشر: منشأ الاشتباه فی حال الراوی فی علم الرجال 184
- الفائده التاسعه: فی علائم الوضع و الحقیقه 184
- مقدمه محقق 189
- اشاره 189
- اشاره 189
- نام و نسب 191
- معرفی مؤلف 191
- سیر علمی و اساتید 194
- اشاره 194
- 2 علامه بزرگوار و محدّث خبیر ملا محمدباقر مجلسی اعلی اللّه مقامه الشریف 195
- 3 فقیه و حکیم عظیم الشأن و نابغه دوران جناب فاضل اصفهانی مشهور به فاضل هندی أعلی اللّه مقامه الشریف 196
- 4 شیخ حرّ عاملی اعلی اللّه مقامه الشریف 197
- شاگردان، فرزندان و معاصران 198
- وفات و مدفن 199
- جایگاه علمی 201
- تألیفات 202
- ادبیّت 205
- تتمه 206
- اشاره 207
- نسخ مورد بررسی و مراحل تصحیح 210
- روند تصحیح 212
- اشاره 213
- الاعتقاد و أقسامه 233
- بداهه ثبوت جهل المرکب 234
- الضروریّ و النظریّ 236
- الحاجه إلی المنطق و تعریفه 236
- الفنّ الأوّل فی المعرِّف 238
- مباحث الألفاظ 238
- دلاله المرکّب 242
- المفرد و المرکّب 244
- الکلمات الوجودیّه 247
- أقسام المفرد 247
- اقسام اللفظ المتحد المعنی 248
- المتواطی و المشکّک 250
- عدم التشکیک فی الذاتیّات 251
- أقسام اللفظ المتکثّر المعنی 252
- الترادف و التباین 255
- دفع شبهه الدور فی الدلاله 256
- الدلاله لیست تابعه للإراده 263
- توجیه کلام الشیخ 263
- الجزئیّ و الکلّیّ 265
- اللفظ تابع للمعنی فی الکلّیّه و الجزئیّه 266
- النسب الأربع بین کلّیّین و نقیضیهما 266
- النزاع لفظیٌّ 300
- الدلیل الثانی للنافین و جوابه 301
- الوجود لغیره خارج عن محلّ النزاع 303
- شبهه 321
- اشاره 339
- آثار پدر فاضل هندی 343
- خاندان 343
- ولادت 343
- زندگی نامه فاضل اصفهانی رحمه الله 343
- کودکی فاضل اصفهانی 344
- تحصیلات 344
- استادان 345
- شاگردان 345
- خانواده 345
- مقام علمی و مرجعیّت 347
- اجتهاد در عصر فاضل 348
- مقدمه: در آنچه متعلق است به لفظ اعرابی 354
- مقصد اول : در آنچه متعلق است به اسم 355
- اشاره 355
- مقاله اولی : در آنچه متعلق است به معرب 356
- فصل : در بیان غیرمنصرف و احکام آن 362
- قسم اول : فاعل 372
- اشاره 372
- باب اول : در اسمای مرفوعه 372
- قسم دوم : مفعول ما لم یسم فاعله 376
- اشاره 384
- باب دوم : در آنچه متعلق است به اسماء منصوبه 384
- قسم اول : مفعول مطلق 384
- اشاره 386
- قسم دوم : مفعول به 386
- موضع اول : منادی 387
- موضع دوم : ما اضمر عامله علی شریطه التفسیر است 394
- موضع سوّم: تحذیر است 397
- قسم سوم : مفعول فیه 398
- موضع چهارم: اغراء 398
- قسم چهارم : مفعول له 399
- قسم پنجم : مفعول معه 400
- قسم ششم : حال است 401
- قسم هفتم : تمیز 403
- قسم هشتم: مستثنی 404
- قسم نهم: خبر کان و اخوات آن 407
- قسم دهم : اسم إنّ و اخوات آن 408
- قسم دوازدهم : خبر ما و لا المشبّهتین به لیس 410
- باب سوم : در اسماء مجروره 411
- قسم اول : نعت 415
- اشاره 415
- فصل 415
- قسم دوم: عطف به حرف 417
- قسم چهارم : بدل 421
- مقاله ثانیه : در اسماء مبنیه 422
- اشاره 422
- قسم اول : مضمرات 423
- قسم سوم: موصوله 427
- قسم دوم : اسماء اشاره 427
- قسم چهارم : اسماء افعال 430
- قسم پنجم : اصوات 431
- قسم ششم : مرکبات 432
- قسم هشتم : بعضی از ظروف 434
- فصل :در بیان معرفه و نکره 438
- فصل :در بیان اسم عدد 440
- فصل :در بیان مذکر و مؤنث 442
- فصل : در بیان مفرد، مثنی، جمع 444
- فصل : در آنچه تعلق به مصدر دارد 447
- فصل : در بیان آنچه متعلق است به اسم فاعل 448
- فصل : در آنچه متعلق است به صفت مشبّهه 449
- فصل :در آنچه متعلق است به اسم مفعول 449
- فصل : در آنچه متعلق است به اسم تفضیل 450
- فصل: در بیان جمله بعد از فعل 457
- فصل : در بیان فعل مقاربه 459
- فصل : در آنچه تعلق به فعل تعجب دارد 459
- اشاره 460
- فصل : در آنچه متعلّق است به فعل مدح 460
- قسم اول : حروف جاره 460
- مقصد ثالث : در آنچه متعلّق است به حرف 460
- قسم دوم : حروف مشبّهه بالفعل 465
- قسم سوم : حروف عاطفه 466
- قسم ششم : حروف ایجاب 468
- قسم پنجم : حروف ندا 468
- قسم هشتم : حرف تفسیر 469
- قسم یازدهم : حرف توقع (قد) 470
- قسم نهم : حروف مصدر 470
- قسم دهم : حروف تحضیض 470
- قسم دوازدهم : حرف استفهام 471
- قسم سیزدهم : حروف شرط 472
- قسم هفدهم : نون تأکید 473
- قسم شانزدهم : تنوین 473
- قسم چهاردهم : حرف ردع 473
- قسم پانزدهم تاء تأنیث ساکنه 473
- قسم هجدهم : هاء سکت است 474
- فهرست منابع 475
- تولد، احوال و اساتید 478
- آثار و تألیفات 478
- اشاره 478
- اشاره 495
- مقدمه 495
- فهارس فنی 607
- اشاره 607
ص :201
و فرّط بعضهم فی دعوی عدم دلالتها علی التوثیق(1) تغمّزه کما أ نّه افرط صاحب المعراج(2) حیث جعلها أعلی من التوثیق(3)،(4) و هو رواه عن علی بن جعفر الثقه الثبت الذی
====
1 لعلّ منهم الشیخ الحاج محمد ابراهیم الکلباسی و إلیک نصّ کلام ولده المحقق الشیخ أبی المعالی فی الرسائل الرجالیه، ج 4، ص 143:
«... و حکی العلاّمه البهبهانی عن صاحب المعراج أنّ مشایخ الإجازه فی أعلی درجات الوثاقه.
وجنح الوالد الماجد إلی القول بعدم الدلاله علی الوثاقه، بل الدلاله علی الحسن و المدح، و نسبه العلاّمه البهبهانی إلی المشهور؛ حیث جعل المتعارف عَدَّ کونِ الرجل من مشایخ الإجازه من أسباب الحسن، بل حکی عن ظاهر المشهور عدم دلاله شیخوخه الإجازه علی الوثاقه».
2 «معراج الکمال إلی معرفه الرجال» للشیخ سلیمان الماحوزی البحرانی المتوفی سنه 1121 ق و له أیضاً «البلغه فی الرجال»؛ انظر: الذریعه، ج 3، ص 146، رقم 502.
3 لا توجد عندنا الکتاب و لکن نقلنا نصّ کلامه عن هامش منتهی المقال، ج 1، ص 86: «... ذکر متأخرو أصحابنا قدس اللّه أرواحهم أنّ مشایخ الإجازات من أصحابنا لایحتاج إلی التنصیص علی عدالتهم و التصریح بوثاقتهم و جلالتهم، قالوا: و ذلک لما استفاض من جلالتهم و عدالتهم و ورعهم زیاده علی ما یعتبر فی العداله» و لمزید البیان، انظر: الرسائل الرجالیه لأبی المعالی الکلباسی، ج 4، ص 141 145.
4 و لقد أجاد فیما أفاد المحدّث النوری قدس سره فی هذا المقام و إلیک نصّ کلامه بتمامه:
«... قال السیّد المحقّق الکاظمی فی عدّته: ما کان العلماء و حمله الاخبار لا سوما الأجلاء، و من یتحاشی فی الروایه عن غیر الثقات، فضلاً عن الاستجازه لیطلبوا الإجازه فی روایتها، إلاّ من شیخ الطائفه و فقیهها و محدثها و ثقتها، و من یسکنون إلیه و یعتمدون علیه. و بالجمله فلشیخ الإجازه مقام لیس للراوی، و من هنا قال المحقّق البحرانی، فیما حکی الأستاذ: و إنّ مشایخ الإجازه فی أعلی درجات الوثاقه و الجلاله.
و عن صاحب المعراج: لا ینبغی أن یرتاب فی عدالتهم.
و عن الشهید الثانی: إن مشایخ الإجازه لایحتاجون إلی التنصیص علی تزکیتهم، و لذلک صحّح العلامه و غیره کثیراً من الأخبار، مع وقوع من لم یوثّقه أهل الرجال من مشایخ الإجازه فی السند.. إلی أن قال: و بالجمله فالتعدیل بهذه الطریقه طریقه کثیر من المتأخرین، کما قال صاحب المعراج، انتهی.
و قال المحقق الشیخ محمّد فی شرح الاستبصار: عاده المصنّفین عدم توثیق الشیوخ، أو کونه شیخاً للإجازه یخرجه عن وجوب النظر فی حاله لتصحیح السند، فلایضرّ ضعفه أو جهالته بصحته إذا سلم غیره من رجاله.
و فی منتهی المقال: قال جماعه: إن مشایخ الإجازه لا تضرّ مجهولیتهم، لأنّ أحادیثهم مأخوذه من الأصول المعلومه، و ذکرهم لمجرد اتصال السند أو للتیمن.
و یظهر من بعضهم التفصیل بینهم، فمن کان منهم شیخ إجازه بالنسبه إلی کتاب أو کتب لم یثبت انتسابها إلی موءلّفها من غیر اخباره، فلابدّ من وثاقته عند المجاز له، فإنّ الإجازه کما قیل: إخبار إجمالی بأمور مضبوطه، مأمون علیها من التحریف و الغلط، فیکون ضامناً صحّه ما أجازه، فلا یعتمد علیه إلاّ بعد وثاقته، انتهی»؛ خاتمه المستدرک، ج 3، ص 513 514.