میراث حوزه اصفهان جلد 12 صفحه 20

ص :42

برای مؤمن بر مؤمن آنکه خیرخواه او باشد در حضور او و غیبت او».(1)

و در حدیث دیگر فرمود که: «حق مؤمن بر مؤمن آن است که او را به دل دوست [3[ دارد» و بسیاری از حقوق را فرمود، آنگاه فرمود که: «بروی او اُفْ نگوید که اگر اُف بگوید، دوستی از میان ایشان برطرف شود و اگر بگوید تو دشمن منی یکی از ایشان کافر باشد، زیرا که اگر دروغ گفته است، خود کافر است و اگر راست گفته است، آن دیگری کافر است»؛ یعنی صاحب گناه کبیره است، «و چون او را به تهمتی متّهم سازد، ایمان در دلش بگدازد، چنانچه نمک در آب می گدازد».(2)

چهارم: آنچه اسناد می دهد در او باشد

آن چیزی که به او اسناد می دهد در آن شخص باشد، چه اگر نباشد در او آن تهمت است و غیبت نیست. چنانچه در حدیث وارد شده که حضرت رسول صلی الله علیه و آله فرمود که: «آیا می دانید که غیبت چیست؟ صحابه گفتند: خدا و رسول بهتر می دانند.

فرمود که: غیبت آن است که یاد کنی برادر خود را به چیزی که او را ناخوش آید، گفتند: اگر در او باشد، آنچه می گوئیم نیز غیبت است؟ فرمود: اگر در او باشد، آنچه می گوئی غیبت او کرده ای و اگر نباشد در او، بهتان زده[ای] بر او».(3)

و در حدیث دیگر منقول است که: «حرف شخصی در خدمتِ آن حضرت مذکور شد. بعضی گفتند که: چه بسیار عاجز است این مرد، پس آن حضرت فرمود: غیبت کردید مصاحب خود را! گفتند که: آنچه گفتیم در او هست! فرمود: اگر در او نمی بود بهتان زده بودید بر او».(4)

و از حضرت صادق علیه السلام مروی است که: «غیبت آن است که در برادرِ مؤمن عیبی و گناهی را بگوئی که حق تعالی آن را بر او پوشیده باشد و بهتان آن است که درباره او چیزی بگوئی که در او نباشد».(5)

====

1 الکافی، ج 2، ص 208، باب نصیحه المؤمن، حدیث 2؛ وسائل الشیعه، ج 16، ص 381، باب وجوب نصیحه المؤمن، حدیث 2.

2 الکافی، ج 2، ص 171، باب حق المؤمن علی أخیه و أداء حقه، حدیث 7؛ وسائل الشیعه، ج 12، ص 207، باب وجوب أداء حق المؤمن، حدیث 10، نص روایت این چنین است: «إن من حق المؤمن علی المؤمن الموده له فی صدره... و أن لایقول له: أف و إذا قال له: أف فلیس بینهما ولایه و إذا اتهمه انماث الایمان فی قلبه کما ینماث الملح فی الماء».

3 کشف الریبه عن أحکام الغیبه، ص 5، فی تعریف الغیبه.

4 همان، ص 285.