میراث حوزه اصفهان جلد 12 صفحه 21

ص :43

پنجم: امری بشد که او را ناخوش آید

آن عیبی را که یاد می کنی، امری باشد که او را ناخوش آید اظهار آن. چه اگر او را بد نیاید آن غیبت نیست. مانند آنکه یاد کنی فاسقی را به فسقی که آن را بد نمی داند. چنانچه گویند که: فلان شخص فحّاش است یا سفّاک است [4] و امثال اینها از عیوبی که بعضی بد نمی دانند، بلکه کمال خود می شمارند.

ششم:آن عیب را در عرف نقص شمارد

آن عیب را در عرف نقص شمارند، چه اگر شایع شده باشد اسنادِ آن عیب به او به حدّی که آن را نقص ندانند، مانند آنکه شخصی شهرت کرده باشد به فلان اعمی یا فلان اعرج و امثال اینها، آن غیبت نخواهد بود.

هفتم: به قصد مذمّت باشد

به قصد مذمّت باشد نه به جهت اغراض دیگر. مانند آنکه عیب آن شخص را نزد طبیب مذکور سازند تا آن را معالجه کند یا به نزد پادشاهی گویند که فلان شخص اَعْمی یا زمین گیر است تا بر او ترحّم کند.

هشتم: مردم آن عیب را ندانند

مردم آن عیب را ندانند و بدانکه از حضرت امام موسی کاظم منقول است که: «هرکه برای شخصی چیزی گوید که مردم آن را دانند آن غیبت نیست»(1) و پوشیده نیست که از این حدیث شریف مستفاد می شود قید دیگر که علما [ذکر[ نکرده اند و آن اینست که آن عیب را مردم یعنی حضّار مجلس ندانند. واللّه یعلم.

باب اوّل: در بیان حرمتِ غیبت و سرّ حرمتِ آن

اشاره

بدانکه غیبت مستلزم مفاسد عظیمه کلّیّه ای است که منافی غرض خداوند حکیم است و سایر معاصی چنین نیست، بلکه موجب مفاسد جزئیه است و بیان این مدّعا آن است که مقصودِ کلّی از خلق عالم و ایجاد بنی آدم آن است که همگی بنی نوع انسان بندگی خداوند خالق و اطاعتِ او نمایند در اوامر و نواهی تا به وسیله بندگی، بندگان را قربی به جناب اقدس الهی حاصل و به سعادتِ اخروی ابدی فایز گردند و این اطاعت و بندگی و اجتماع همگی بندگان بر این طریقه که موصل به جنّات عالیه است، تمشیت(2)

====

1 الکافی، ج 2، ص 358، باب الغیبه والبهت، حدیث 7؛ امالی شیخ صدوق، ص 417، المجلس الرابع و الخمسون، حدیث 17.

2 الکافی، ج 2، ص 358، باب الغیبه و البهت، حدیث 6؛ وسائل الشیعه، ج 12، ص 289، باب المواضع التی تجوز فیها الغیبه، حدیث 3.

3 لغت نامه دهخدا: ترقی، برتری و استحکام.