اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 103

در این زمینه روایاتی وجود دارد که حقیقت مسئله را روشن می نماید که بعضی از آن ها از این قرارند: امام محمدباقر(علیه السلام) در خصوص آیه”وَ کَانَ رَسُولًا نَّبِیًّا”(1) می فرماید: نبیّ کسی است که در خواب (ملک، یعنی جبرئیل) را ببیند و صوت (ملک) را بشنود ولی (ملک) را به عین و چشم نبیند و رسول کسی است که صوت (وحی) را می شنود و در خواب (جبرئیل را) می بیند و به چشم نیز (او را در بیداری) رؤیت می کند.

و امام صوت را می شنود و ملک را (در خواب) رؤیت و (در بیداری) معاینه نمی کند(یسمع الصوت و لایری و لایعاین الملک)، سپس آن حضرت آیه ی:”وَ مَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِکَ مِن رَّسُولٍ وَ لَا نَبِیٍّ”(2) و لا محدَّثٍ را تلاوت نمود.(3)

و محدَّت آن کسی است که با او صحبت می شود و در خواب رؤیت نمی کند و در بیداری معاینت ندارد.

امام رضا(علیه السلام) فرمود: رسول کسی است که بر او جبرئیل نازل شود، پس او را ببیند و کلامش را بشنود و وحی را بر او نازل کند و چه بسا و گاهی در خواب (او را) ببیند، مانند رؤیای (صادقه) ابراهیم(علیه السلام) در خواب و نبی چه بسا و گاهی کلام را بشنود و چه بسا و گاهی شخص او را ببیند و (صوت او را) نشنود و امام کسی است که ک_لام را بشنود و ش_خص را نبیند... و النبیّ ربّما یسمع ال_کلام و ربّ_ما رَأَی الشخص و لم یَسمع.(4)

باید دانست در آیه «کَانَ رَسُولًا نَّبِیًّا» رسول مقدم است که به نظر می رسد که تقدم تنها در نام بردن باشد، به دلیل این که امام باقر و امام صادق(علیه السلام) فرمودند: ربما اجتمعت النبوه و الرساله لواحدٍ،(5) یعنی رسول علاوه بر ویژگی خود، ویژگی نبی را نیز دارد، لذا ارزش رسول بیشتر از نبی است و به این ترتیب در نام بردن اول می آید، نه این که تقدم زمانی باشد که صحیح نیست، زیرا از این لحاظ اول نبی است سپس رسول.

ولی در آیه”وَمَا أَرْسَلْنَا مِن قَبْلِکَ مِن رَّسُولٍ وَ لَا نَبِیٍّ إِلَّا إِذَا تَمَنَّی...”(6) که باز رسول مقدم

1- - مریم،51 و54.
2- - حج،52.
3- - الکلینی، الکافی، ج1، ص176.
4- - الکلینی، الکافی، ج1، ص176.
5- - الکافی، ج1، ص177.
6- - حج،52.