اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 163

بخش پنجم: رجعت

1. رجعت در لغت و اصطلاح

از لحاظ لغوی، رجعت از رجوع و رَجْع و به معنای عَود و برگشتِ بعد از رفتن است. به عبارت دقیق تر رجعت مصدر مره به معنای یک بار بازگشتن و باز گردانیدن است و آن از قول خداوند ناشی می شود که می فرماید:”إِنَّهُ عَلَی رَجْعِهِ لَقَادِرٌ.”(1) منظور این که او قادر بر ارجاع میت و مرده به حیاتِ بعد از موت و مرگ او است.

در اصطلاح متکلمان شیعه، رجعت، عود بدن انسان همراه با روح او، به دنیا بعد از مرگ او و بعد از ظهور قائم منتظَر(عج) است. به بیان دیگر رجعت عبارت است از بازگشت برخی از مردگان به دنیا، هنگام ظهور حضرت مهدی(عج)، به همان صورتی که در دنیا بوده اند(2).

به این معنا که اجمالاً خداوند سبحان ارواح بعضی از مخلَصین را به ابدانشان بر می گرداند تا به فیض و شادی نصرت آن حضرت برسند. و همچنین است ارجاع کفار خالص به دنیا تا قدرت اسلام را مشاهده نمایند و سرافکنده و شرمسار و معذب شوند. افزون بر آن رجوع، رجوع نبی اعظم(صلی الله علیه و آله) و اهل بَیت طاهرین او بعد از وفات مولای ما (یا همزمان با او)، امام صاحب الزمان(عج) است.(3)

شیعیان هرچند در اصل وقوع رجعت، با هم توافق کامل دارند، اما در تعیین مصداق آن، اختلاف رأی و نظر دارند. گروه اندکی از شیعیان متقدم، رجعت را بازگشت دولت و قدرت آل محمد(علیه السلام) تعیین نموده اند، نه رجوع و بازگشت اعیان و اشخاص ائمه(علیه السلام)، ولی عقیده رایج آن ها این است که خداوند متعال در موقع ظهور امام مهدی(عج)، گروهی از شیعیان آن حضرت که قبلاً از دنیا رفته اند را، به دنیا بازگرداند تا به ثواب مساعدت و یاری وی و مشاهده دولت آن حضرت

1- - طارق،8.
2- - نک: شیخ مفید، اوائل المقالات، ص 77، 1414.
3- - حمود، الفوائد البهیه...،2/376.