اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 28

الف- سنّ جوان

در زبان عربی به جوانی، «شَباب»، و به مرد جوان، «شابّ» و به زن جوان، «شابّه» می گویند. عقیده بر این است که شباب و جوانی، از زمان بلوغ تا چهل سال است.(1)

بعضی آن را از سن سی تا سن چهل می دانند.(2) در حدیث آمده است که سی ساله جوان است «ابن ثلاثینَ سَنَهً یسمّی شابّاً».(3) ابن منظور هم جوان را شصت ساله می داند: «اذا بلغ الرجل ستین...».(4)

این نظر با کلام پیامبر(صلی الله علیه و آله) که فرمود:«أکثرُ اعمارِ امّتی ما بین السِّتِّین و السَّبعین»(5)؛ بیشترین عمر امّت من بین 60 تا70 سال است»، منافات دارد.

قرآن می فرماید: “أَوَلَمْ نُعَمِّرْکُم مَّا یَتَذَکَّرُ فِیهِ مَن تَذَکَّرَ”(6)؛ آیا به شما به مقداری که برای یک نفر ممکن باشد فکر کند و پند گیرد و در امور دین و عواقب حالش نظر کند، مشروط بر این که بخواهد فکر کند و متذکر شود، عمر ندادیم؟ که در مقدار آن اختلاف است. بعضی آن را سی سال دانسته اند. از علی(علیه السلام) روایت شده که فرمود: «عمری که فرزند آدم نمی تواند بهانه بیاورد که نمی توانستم بیندیشم و...، شصد سال است(7)». و عده ای چهل سال را نیز گفته اند. از امام صادق(علیه السلام) روایت شده است: «آن آیه توبیخ و سرزنش کسی است که هیجده ساله

است(8) و از فرصت استفاده نمی کند».

بعضی ملاک رشد را تنها به سن می دانند و بر این اساس ابوبکر پیر را بر علی(علیه السلام) جوان ترجیح دادند، که درست نیست؛ چراکه قرآن می فرماید:”إِنَّ أَکْرَمَکُمْ عِندَ اللَّهِ أَتْقَاکُمْ....”(9)

دلیل دیگر این که از پیامبر(صلی الله علیه و آله) روایت شده است: «لیس الاکبرُ هو الافضلُ بل الافضلُ هو الاکبرُ»(10)؛ اکبر، افضل نیست بلکه افضل، اکبر است.

1- - المنجمد، معلوف، ذیل کلمه شباب.
2- - سیاح، فرهنگ بزرگ جامع نوین، ذیل کلمه شباب.
3- - مجمع البحرین، الشیخ فخرالدین الطریحی، ج2، ص85.
4- - لسان العرب، ابن منظور، ج7، ص12.
5- - نک: مصباح الانس، الفناری، ص646، 1374؛ شرح فارسی شهاب الأخبار، ص82، باب1.
6- - فاطر،37.
7- - علامه طباطبایی، المیزان فی تفسیر القرآن، 17/51.
8- - مجمع البیان، فضل بن حسن طبرسی، ج7-8، ص641 .
9- - حجرات،13.
10- - ناسخ التواریخ، حالات رسول(صلی الله علیه و آله)، سپهر، ص378؛ بحارالأنوار، ج21، ص123.