اندیشه اسلامی جلد 2 صفحه 29

حقیقت انسان نه مذکر و نه مؤنث است و منحصراً نفس انسان مورد خطاب الهی است؛ یعنی صرف زن و مرد بودن در ارزش ها و ارزشمند بودن ها و ضدّ آن ها تأثیر ندارد، بلکه تنها روح، صاحب درجه و درکه و دارای ایمان و کفر است و جز تقوی، هیچ معیار و مقیاسی برای کمال و سیر و سلوک و معراج مؤمن وجود ندارد.(1) و صرف زمان و عمر، وسیله سنجش نیست.

نهایت اینکه، در بهشت همه جوان اند و مویی بر صورت احدی نمی روید؛ زیرا پیامبر(صلی الله علیه و آله) فرمود: «اهلُ الجنّهِ جُرْدٌ مُرْدٌ مُکَحَّلونَ»(2)؛ اهل بهشت جوانان بی مویِ مطلق و مردان بی ریش اند [پسران خوب روی] و سرمه کشیده.

همچنین آن حضرت فرمود: «إنّ اوّلَ زُمرهٍ یَدخُلونَ الجنّهَ علی صورهِ القمرِ لیلهَ البدرِ ثم یَلونَهم علی اشدِّ کوکبٍ دُرِّیٍّ فی السَّماء اضائهً»(3)؛

اولین دسته ای که داخل بهشت می شوند دارای صورتی هستند که مثل ماه شب چهاردهم می درخشند، سپس کسانی که مانند کوکب و ستاره ی بزرگ در نهایت درخشندگی هستند به دنبال آن ها وارد جنت می شوند.

در مقابل، آن حضرت در وصف اهل نار فرمود: «ضرس الکافر یوم القیامه مثل جَبَل اُحُد»(4)؛ دندان کافر در روز قیامت مانند کوه اُحد است. و نظیر آن، گفتار آن حضرت است که فرمود: «بعضی مردم در روز قیامت با صورت هایی محشور می شوند که صورت های بوزینگان و خوکان نسبت به آنان زیباست».

و مانند آن، روایتی است که: «مخالف امام به گونه ای محشور می شود که سر او مثل سر الاغ است». ملاصدرا مخالف امام را مخالف امام در افعال نماز جماعت نیز دانسته می فرماید:«من خالف الامام فی افعال الصلاه یحشر و رأسه رس الحمار»(5). درواقع وی مأموم را که در نماز جماعت جلو یا عقب می افتد احمق معرفی می کند(6).

تمام این روایات مربوط به تجسم عمل است، نه این که جسم و ظاهر و زمان اصالت داشته باشد و اگر زمان و مکان، سعد یا نحس داشته باشد مربوط به انسان سعید یا منحوسِ واقع در آن هاست.

1- - عبدالله جوادی آملی، زن در آیینه جلال و جمال، ص75-91.
2- - مجلسی،بحارالأنوار، ج16، ص295.
3- - همان، ص349.
4- - نک: شرح المنظومه، ملاهادی سبزواری، ص341.
5- - ملاصدرا، الاسفار، ج9، ص 5.
6- - همان.